افسوس كه نيل اين مرام از عهدهء شخصى من بنده بيرون و از وظيفهء اين وجيزه خارج و با نيّت مقدسهء بانى « 1 » منافى است . لهذا حوالت به وقت ديگر نمود تا خدا چه بخواهد و اقتضا چه كند .
تفنّن سوم تنباكو
برگ بوتهاى است از طايفهء « سلانهء سمّى » و مخدّر خوبى است در امزجهء اشخاص غيرعادى . افسوس كه به واسطهء عادت طباع شخصى و اثر موروثى آن در مزاج مردم عنقريب است كه از اثر دوائى افتاده و از ادارهء طبّى خارج شود .
عجالتا خواص و استعمالات طبّى آن منحصر است به امالهء مطبوخ آن در فتق مختق و در امتحان حيات غريق به آب و در تشنّج كزازى و طلايهء مطبوخ غليظ آن در اسكات خارش جرب و ضماد آن در اوجاع مفاصل و سعوط انفيهء آن در صداع و رمد مزمن خالى از فايده نيست .
جوهر آنكه « نيكوتين » باشد به واسطهء شدت سميّتش ( دو گندمش مهلك است ) متروك و غيرمستعمل ، بلكه در جدول سرسلسلهء سموم قتّاله مكتوب و در زمرهء زهر هلاهل محسوب مىشود .
استعمالات صور مختلهء تنباكو و توتون
اولا بسته به اختلاف جنس و وضع تهيه و ترتيب و منبت و مقدار جوهرى است كه تمام خواصش به واسطهء آن است « 2 » . ثانيا موقوف به اسبابهاى متنوعه و وضعهاى متعددهاى است كه هر قوم در هر مملكتى از ممالك دنيا اختراع نمودهاند .
زيرا كه سيگار و سيگاريت به واسطهء احتراق تامّ مادّهء عامله « نيكوتين » مخلوط به دود شده در دهان و مجراى تنفس حل و جذب گشته داخل خون شده اثر عضوى و مزاجى خود را ظاهر مىسازد .
هامش
( 1 ) . اشاره است به اينكه كتاب براى چاپ شدنش « بانى » داشته است . ( ا . ا . )
( 2 ) . در فرنگستان تنباكوئى كه در تجارت تهيّهء فروش مىشود دو ثلث و يا نصف جوهر او را مىگيرند كه ضررش كمتر باشد .