تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 356

مساهمون:

ص٣٥٦
است كه در ممالك ديگر دنيا هم به عمل مىآورند لهذا ترياكهاى اصلى و عمده كه در تجارت معمول است موافق داشتن مرفين به قرار ذيل است : ترياك اسلامبول و ازمير و فرانسه و هندوستان و ايران و اسكندريه و مصر به حسب ترتيب ذكر از قرار فى صد سيزده تا دو مرفين دارند و متوسط آنها ترياك ايران است كه درصد پنج مرفين دارد و رنگش هم بازتر و در آب محلولتر از سايرين است . اين قدر بايد در نظر داشت كه ترياك به واسطهء داشتن اين همه جواهر كثيره و مواد مختلفه مركب القوى و داراى آثار مخصوصه‌اى است كه هيچ كدام از جوهرهاى ديگرش در تنهائى صاحب آن خاصيت مخصوص نيستند . ولى اثر مرفين بواسطهء زيادتى مقدار آن در ترياك نسبت به ساير جوهرهاى ديگرش غلبه و ترجيح دارد . چنانچه بعد از ترياك معمولترين تمام جواهرهاى آن در صنعت طبابت اولا مرفين است ، ثانيا « نارسين » و ثالثا « كدئين » است و در واقع چهار خاصيت قابل تمجيد : 1 - تسكين اوجاع 2 - سدّ اسهال و نزلات 3 - تحصيل نوم 4 - مسترخى تشنجات به واسطهء آنهاست . مقدار شربت : از خود ترياك از يك گندم تا سه گندم ، ولى از جوهرهاى سه‌گانهء فوق از اولى از پنج يك گندم تا يك گندم و از دو تاى آخرى تا دوگندم معمول است . صور دوائى آنها : به‌طور مايع و محلول و تفعين و شربت و حبّ و گرد و شاف و شياف و معجون معمول و متداول است . طرز و طريق استعمال آنها : به‌طور طلايه و تدهين و قطور و ضماد و آبدزدك « 1 » زيرجلدى و اماله و عمل كردن و تغسيل و آبزن عضوى مستعمل است . آثار عمومى آن : ترياك به مقدار خيلى قليل يعنى تا نصف گندم در مراكز اعصاب اثر كرده تحريك در مجموع رشته‌هاى عصبى آورده به واسطهء ازدياد عمل دماغى و نخاعى باعث زيادتى شعور و حس و حركت عضلانى گرديده ، مانع از اعيا و خستگى مىشود . مقدار معتدل آن به حسب امزجه و اقاليم تحريك بر قلب آورده نبض را
هامش
( 1 ) . ( - انژكسيون ) ا . ا .