امام جمعه مجلس محرمانه برپا بود و روز جمعه نيز اجماعى در خانهء شيخ فضل اللّه از سردستههاى مخالف جمع بوده توطئه چيدند كه چادرى در مدرسهء يونس خان بلند كرده ، باز بگويند مشروطه نمىخواهيم .
روز جمعه برحسب دعوت اشخاص مفصله براى تشكل مجلس عالى در باغ شاه در حضور شاه براى تدارك جواب لايحهء آخرى سفراء دعوت كردند : مشير السلطنه - سعد الدوله - نظام الملك - مهندس الممالك - امير نظام - سپهسالار - مخبر الدوله - مؤيد الدوله - عزّ الدوله - فرمانفرما - مشير الدوله - مؤتمن الملك - علاء الملك - امام جمعه - حاجى على اكبر بروجردى وكيل - شيخ فضل اللّه .
روز چهارم ربيع الثانى در حالى كه برحسب تعليمات تغيّرآميز سفراى روس و انگليس از طهران به دربارهاى خودشان كه شاه از فيل لجاجت پياده نمىشود و مخالف اصول قوانين انسانيت و بينالملل رفتار مىنمايد بايد سوق عسكر بشود ، بنابراين از طرف روسها در صبح همانروز هزار سالدات و دوازده عرّاده توپ از سرحد جلفا گذشته در بيست ورسى داخل خاك ايران توقف كردند . هشتصد نفر سالدات روس نيز با دو عرّاده توپ داخل سرحدات خراسان شده و ادميرال « 1 » انگليس هم ورود خود را به بوشهر اعلان كرد . عجب است خبر ورود عساكر اجنبى فورا به سفارت انگليس و بعد به آلمان و عثمانى و اطريش رسيده ، سفارتخانهها از محاصرهء حدود خاك ايران از شمال و جنوب مخبر بودند [ اما ] درباريان ايران هنوز تا غروب اطلاعى نداشتند .
سعد الدوله و برخى ديگر از وزراء خائن دربار مواضعه با دولت روس كرده بودند كه در اين هنگام روس سالدات خود را به بعضى عنوان به سرحد آذربايجان و خراسان وارد كند . چنانچه در تبريز بهعنوان حمل آذوقه و در خراسان به عذر توجّه و حفظ اتباع خود قزاق و توپخانه ورود دادند .
در ضمن اين واقعات و صدور دستخطهاى مشروطه به نقاط ايران اعلان مشروطيت داده شد . رؤسا دور از دست از وصول اين اعلان اندكى حرارتشان منطفى گرديد و درباريان در پرده نقشههاى گوناگون مرتسم نمودند . از جمله تلگرافات مجعول در مركز طهران نوشته از طرف حضرت سپهدار خطاب به حضرت صمصام السلطنه و همچنين از طرف صمصام السلطنه خطاب به سپهدار قريب به اين
هامش
( 1 ) . اصل : آميرال