[ ملاقات سفرا با شاه - فتح تهران ] 29 ربيع الاول - 24 جمادى الاخرهء 1327
وقايع تاريخى اين ايام خيلى اهميت دارد زيرا كه از يك طرف نمايندگان دول در لباس حمايت به عالم انسانيت اقدامى كرده مىخواهند ظاهرا خدمتى به ايرانيان در صلحجوئى بكنند . . . « 1 » ولى از طرف ديگر باطنا مىخواهند در اين موقع ثمرهاى از اين ملك بىصاحب به اسم معاهدهء بين الاثنين ببرند . . . « 1 »
بنابراين روز سهشنبه 29 ماه ربيع الاول نمايندهء روس و انگليس قحط و غلاى تبريز را عنوان كرده از حضور شاه درخواست متاركهء جنگ را بين دولت و ملت نمودند كه به فراغت از خارج آذوقه به شهر تبريز حمل شود . شاه و درباريان هم به ملاحظهء لجاجت كه عرصه بر اهل تبريز تنگ [ شود ] و همين چند روزه از جهت قلّت آذوقه تسليم خواهند شد مدت متاركه را شش روز قرار داده و تعهد كردند به عين الدوله امر اكيد كنند كه دست از كشتار و جنگ بردارد .
از روز چهارشنبه اين شش روز محسوب مىشد كه عصر همانروز صداى توپ و تفنگ از اردوى عين الدوله و صمد خان بلند شد . نمايندگان دولتين متغيير گرديده پرتست سختى به دولتيان كردند كه ديگر اين بازى و گول ابله فريب را نمىتوان متحمل شد . . . « 1 » اين بود كه تجاوزات قوشونى را از سرحدات درخواست كردند .
با وجود اينكه تلگرافهاى لندن مورخ 28 به علت قتل دو هزار نفر در بين اهالى استرآباد ، سوق عسكر روس به آن حدود گوشزد مىنمود باز حضرات از خواب غفلت
هامش
( 1 ) . نقطهچين در اصل است .