ملك علينقى خان سرتيپ رسيد . از آنجا هم تقريبا يك فرسنگ و نيم رفته پلى در عرض راه بود مشهور به پل نماآور . مىگفتند كه راه سلطانيه در آن نقطه بوده است . از آنجا هم به حسب تخمين به قدر يك فرسنگ و نيم راه پيموده گنبد شاه خدابنده در قريهء مزبوره نمايان شد . به قدر يك ميدان اسب به قريه مانده عمارت ديوانى است كه قدرى از جاده خارج است . قلعهء محاذى آن به جاده نزديكتر بود .
همانروز را به تماشاى عمارت ديوانى رفت . [ 122 ] بنا و عمله كار مىكردند .
مذكور بود كه شش هزار تومان برآورد تعمير آن شده . ميرزا محمد حسين وزير زنجان ، كربلايى مهدى و استاد على معمار را فرستاده پانزده روز است كه مشغول تعميرند و تا پاييز نيز براى انجام اين كار در اينجا هستند .
قلعهء مزبوره از بيرون مخروبه و بلاسكنه به نظر آمد . مىگفتند كه در ميان قلعهء مزبوره دوازده خانوار سرايدار و سيزده خانوار رعيت مسكونند . سه حمام در بيرون قريه دارد كه يكى در اندرون عمارت واقع ، و زمان تشريففرمايى اعليحضرت شاهنشاهى روحى و روح العالمين له الفدا به چمن سلطانيه باز و يكى هم متصل به عمارت و اينك در كار و ديگرى ميان قلعه و عمارت واقع كه مباشر مشغول تعمير است .
در سلطانيه دو امامزاده دارد : يكى امامزاده محمد و ديگرى امامزاده احمد . هر دو از نوادهء جناب امام موسى كاظم عليه السلام هستند . عمارتى هم در كناره نمايان بود موسوم به سلطان چلبى . مىگفتند كه سلطان چلبى در بدايت امر آفتابپرست بوده شبى را خواب ديده در مسلك متشيعين مسلوك آمد . ولى در ابراز و اظهار مطلب تأمل و تعلل داشت . همينكه شنيد شاه خداونده « 1 » مذهب تشيع اختيار [ كرد . ] و در اين صفحات مقيم و متوقف است غفلة سوار شده به تنهايى خود را به اين نقطه رسانيد . شاه خداونده [ 123 ] كمال توقير و احترام را از او منظور و رعايت حالش را هميشه معمول مىداشت .
پس از ورود اينجا اين عمارت را براى خود بنا كرده در حوالى آن مساجد و مدارس ساخته بود كه اينك همگى خراب است .
مذكور بود كه درخت جلوى گنبد او در فصول اربعه به حالت حاليه سبز و خرم است . و نيز مىگفتند آجر گنبد مزبور را هركس كنده در عمارت خود مصرف كند آن بنا را بقائى نخواهد بود ، بل عاجلا منهدم خواهد گرديد .
هامش
( 1 ) . به جاى خدابنده .