گرفته بودند امروز به نيكپى حاضر كرده صباح همه را اجماعا به شهر زنجان به نزد ناصر قلى خان عميد الملك مىبرند ، گويا اشخاصى كه آدم امين لشكر را در حاجى آقا لخت كرده بودند همينها باشند .
عصر همينروز را قدرى باران باريد . نيكپى به واسطهء رود شهر كه از آنجا به قزلاوزن مىريزد و اشجار بسيارى كه دارد به مراتب بهتر از سرچم است . رود خود قزلاوزن به انزلى گيلان جارى و سارى است .
روز شنبه بيست و يكم -
به سمت زنجان حركت نمود . دو فرسنگ كه طى مسافت شد از آنجا تا شهر همهجا آبادى خوب و قراء مرغوب بود . چون جلوى شهر را تپه گرفته بيش از يك ميدان [ 117 ] اسب فاصله نمايان نيست و قبور سيد مجتهد پدر ميرزا ابو الواسع امام جمعه و آقا مير كاظم پدر ميرزا ابو القاسم مجتهد در قبرستان بيرون دروازه است . گنبد آنها در قبرستان مزبور كمال شكوه و شوكت را دارد .
بعد از ورود در كاروانسراى حاجى مير بهاء الدين منزل نمود . كربلايى عبد الخالق دالاندار و پسر حاج مشار اليه حجره براى ابن بنده خالى [ كردند ] و در آنجا مسكونش ساختند . از كاروانسراى زنجان آنچه را كه اين بنده ديد از قرار تفصيل است .
كاروانسراى كربلايى شعبان - كاروانسراى حاجى ابراهيم - كاروانسراى حاجى محمد آقا - كاروانسراى مشهدى على - كاروانسراى حاجى برات - كاروانسراى حاجى مير بهاء الدين - كاروانسراى حاجى ميرزا معصوم - كاروانسراى حاجى يار محمد - كاروانسراى آقا فتح الله - كاروانسراى ميرزا بابا .
دو كاروانسراى اولى تاجرنشين و بهترين كاروانسراى آنجا و مابقى بارانداز است . تيمچه [ اى ] دارد مشهور به تيمچهء كربلايى شعبان . بعد از آن ميدان مرسل است .
حمام اين شهر تقريبا به قدر سى باب مىشود . روز ورود را به حمام حاجى مير بهاء الدين رفت . بد حمامى نبود . چون سه دانگ از حمام حاجى مير بهاء الدين وقف مسجد قرب آن است و وجه كرايه به توسط جناب ميرزا ابو القاسم مجتهد مصرف به آنجا مىشود و در مسجد هم جناب معزى اليه نماز مىگذارند مسجد و حمام حاجى مشار اليه مشهور به مسجد و حمام ميرزا است .
سابق در زنجان شش دروازه بود : دروازهء رشت و قزوين و تبريز [ 118 ] و همدان و ارگ و قولتوق ، اينك همگى خراب است . از دروازهء تبريز كه آثارى هم باقى نيست .