از آن سمت بدين دولت ابدمدت پناه آرند . لهذا دولت انگليس به اشد رضا قدم در ميدان مصالحت نهاده بدون آنكه يك ذرع از خاك ايران را به تصرف ايشان دهند يا يك فقره از مطالب جديدهء آن دولت را انگشت قبول نهند در پاتخت پاريس عقد مصالحه و معاهدهء دولتين منعقد و مرتبط ، و عوامل و مفاسد حادثه منتفى و منهبط گرديد و مخارج و ضررى كه در ايام محاربه بر دولت ايران وارد آمد عشر مضرّات و خسارات واقعه بر دولت انگليس نبود . ان ربّى حكيم ودود .
محاسن اين حرب و صلح را اگر امعان نظر گمارند واضح آيد [ 53 الف ] كه از حوصلهء تحرير و بيان خارج است . آنچه در اين مختصر رساله اشارت رفته ضمنا و طردا للباب بود . تفصيل آن را از بت مبسوطهء تواريخ دولت ابد آيت استكشاف نمائيد .
نكتهاى در اين مقام به خاطر رسيده ايراد نمود .
انحطاط كار ايران و ارتفاع كار سفرا به جايى رسيده بود كه مثل مقرب الخاقان حسين خان نظام الدوله و عباسقلى خان سردار لاريجانى به سفارت انگليس بست رفته و محل اطمينان هركس دول خارجه شده بود ، و بعضى شاهزادگان عظام نيز در اين مقام برمىآمدند . چنان تحكمات مىنمودند كه شرح آن از قوهء بيان خارج است . چنان كه خانبابا خان خوانسارى را علانيه بدون هيچ حقى در تحت حمايت خود آورده بودند و از هر مقصرى بدون جهت حمايت مىنمودند . فتح الله بيك نام مباشر دهات مرحوم حاجى ميرزا ابو الحسن خان وزير دول خارجهء ايران مال او را برداشته به خانهء سفارت روس رفته بود . وزير مختار روس تكليف مىنمود كه وزير دول خارجه با اين نوكر خود به مرافعه و مقاسمه كوشد يا از حقوق بالمره چشم بپوشد .
الحمد لله تعالى جناب اجل امجد چنان احتياج [ 53 ب ] خلق [ را ] از ايشان مرفوع و طمع بىغيرتان را از آنها مقطوع فرمودند كه فى الحقيقه امتياز اسلام و كفر و تمييز خبث و طيب درين عهد فرخنده و ايام پسنديده به عمل آمد .
[ كفايت پانزدهم ] [ : مطلع كردن عموم از « پالىتيك » فرنگستان ]
آنكه مرحوم حاجى امور سفارت خارجه را معظم مهام و عمدهء رتبه و مقام خود دانسته احدى را اطلاع از اموراتشان نمىداد و به واسطهء اخفاى مكالمات با سفرا و منتسبان ايشان وقعى و عظمى بر آن كار مىنهاد . مردم را بدين راه در مقام توهّم و توحش از امور خارجه مىداشت و اين ضنّت و بخل را كاردانى و كارگذارى مىپنداشت .