در برابر دولت انگليس ايستاده و يكباره خاطر بر اظهار خلاف رأى آن دولت نهاده و با وجود اشتعال نايرهء جدال دولتى چنان از تسخير ملك جديد و بار داشتن جمعى كثير از عساكر در آن سرحد نمىايستد
و اين معنى زياده باعث عظم دولت ايران در نظر دول فرنگستان گشته هريك دوستى و موالات اين دولت ابدمدت را كمال مراد و مرام شمردند و از سرچشمهء عذب دوستى آب طلبكارى خوردند و ولايت هرات را كه با وجود دو سال محاصرهء شاهنشاهى خلد جايگاه به حيطهء تسخير درنيامد بدون آنكه ذات اقدس همايون يك منزل مسافرت اختيار فرمايند و از مركز دار الخلافة الباهرة حركتى نمايند مسخر و در [ 52 الف ] جزو ساير ممالك محروسه آورد تا بالحال دولت انگليس را معلوم گرديد كه
هزار نقش برآرد زمانه و نبود * يكى چنان كه در آيينهء تصور ماست
خيالى كه دربارهء ايران داشته « كسراب بقيعه بحسبة الضمان ماء » است و تمهيدى كه در باب تسلط بر ايران نموده در برابر تندباد افواج قاهره غبار و هباء . عمدهء خيالش آن بود كه محض ورود عسكر انگليس به بندر ابو شهر اعيان و اشراف بلكه عموم كسبه و اصناف مملكت فارس و شهر شيراز ربقهء اطاعت بر رقبهء ذلت گذاشته استقبالش نمايند و به اندك حركتى مملكت فارس را مسخر نموده ساير ولايات ايران هم بدان واسطه خود به خود پريشان و مختل خواهد گشت ، و اقلا در مقام مصالحه تحمّل هرگونه تكاليف شاقهء او را خواهند نمود .
از مقدمات منظورهاش يكى كه حكايت استقبال اهالى فارس بود صورتپذير گشت ، ولى با توپهاى آتشبار و شمشير دشمنشكار . پيغامى از فارس جرقهء پيكان تير و آب شمشير به جانب انگليس برفت و يكى از شيرازيان سخنى با ايشان جز طعن و ضرب و هجا و حرب نگفت . و مقرب الخاقان شجاع الملك شجاعتى در محاربهء مزبوره به منصه [ 52 ب ] ظهور آورد كه فتورش از عسكر مأمورهء انگليس به لشكر متوقفهء هندوستان سرايت كرد و حقيقة عمدهء حفظ مملكت فارس از ظهور خيانت به اصابت تدابير كافيهء جناب اجل امجد بود و به انواع مرغبات ترغيب و تحريض آن مملكت در حفظ ناموس و غيرت فرمود .
تنها نه همين از مملكت فارس بثى به لشكر انگليس ملحق نشد بلكه جمعى از قشون ايشان به لشكر اسلاميان آمده اگر امر محاربه طولى مىكشيد دور نبود كه بسيارى