تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دستور شهرياران ( فارسى ) — صفحة 135

مساهمون:

ص١٣٥

ذكر سوانح احوال وليمحمد خان چنگيزى و كيفيت حالات محاربات و معارضات مشار اليه با طايفهء زالهء اوزبك و فتح حصون و قلاع توابع اورگنج و تمكن مشار اليه ( 117 ب ) بر سرير سلطنت موروثى و امورى كه بعد از آن به فرمان مالك الملك جهان در طى اين سال سعادت‌نشان روى نمود

مقرر است كه چون به مؤادى صدق انتماى
« لَهُ الْحُكْمُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ »
157 ازمّهء امور جمهور و ستور و ظهور هرگونه امور ، در كنف اقتدار جناب داور كردگار و دست اختيار قادر مختار جل شأنه و بهر برهانه است ، پس هرگونه شأنى از شيون عالم ابداع كه ارادهء بشرى 158 به اختراع آن تعلق پذيرد و هر نوع امرى از امور جهان حدوث و تكوين كه خواهش انسانى به انشاء و تمكين آن ، تصميم گيرد ، چنانچه اين نگاشتهء صفحهء امل و آرزو با رموز كنوز
« وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ »
159 مطابق آيد و اين جزئيهء صغرى با آن كليهء كبرى به موافقت گرايد ، سهولت انتاج از ازدواج اين ازواج ، امرى است ضرورى التصور و بديهى و در تصديق اين مقدمه ، قانون
« إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ »
160 گواهى الهى . پس از حصول آن ما يتمنى از جلبات حجاب و اختفا ، مادام كه به مقتضاى « اذا اراد الله شيئا هيا اسبابه » 161 ناظمان مناظم كلى و جزيى امور به تهيو اسباب تمكين و تكميل آن ، مجبور و چندانكه به فحواى
« وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً »
162 محافظان حوادث دهور به احتفاظ و احتراس آن مأمور باشند ، رفته - رفته ارتقاء مدارج استكمالش به درجهء قصوى كمال كشد و در مرتبهء كمال ، به منزلهء استقلال رسد و چون هنگام نزولش حلول نمايد و دست رد
« وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ »
163 در تطرق آفات ( 118 آ ) به رويش گشايد ، مانند هلال ، چنانچه از اول حال ، در قطع منازل استكمال ، راقى مراقى كمال بوده پس از ماضى شدن زمان استقبال اقبال ، نازل منازل بىزال و ضعف احوال شود و مآل كارش به محاق امحاق كشد . چنانچه مصدوق انطباق اين مقدمات ، با حالات وليمحمد خان چنگيزى آن بود كه چون به نحوى كه در طى شرح وقايع سابق تحرير يافته مشار اليه به اتفاق ششصد نفر از ايل تركمان از منزل اورته قوتى به عزم تسخير ولايت خوارزم روان گرديد اول به قلعهء چه كه از قلاع سرحد آن ولايت است ، با لشكر فتح آيت رسيده به اندك اهتمامى ، امر فتح آنجا را انجام داده در آنجا صاين بيك ريش‌سفيد ايل ارسارى با پانصد نفر از آن