ذكر آمدن روميان به جانب « 1 » ايروان « 2 » و تسخير آن بلاد بواسطهء قلت غازيان « 3 »
چون شاه « 4 » و شاهزاده بواسطهء تشخيص معاملات خراسان متوجه آن صوب با صواب گشتند و اخبار به جانب روم و ارزنجان « 5 » و آن مرز و « 6 » بوم رفت كه ميانهء لشگر قزلباش نفاق تمام بهم رسيده ، در ميانهء خود دو پادشاه تعيين نمودهاند و خيل و حشم و لشگرى كه بود بالتمام متوجه خراسان گشتند و معلوم نيست كه انجام كار ايشان در خراسان بكجا منتهى گردد ، لشگرى كه در آن حوالى بود قرب هفتاد هشتاد هزار آدم با توپ و عرابه به سركردگى فرهاد پاشا متوجه چخور سعد و ايروان گشته ، حاكم آنجا محمدى خان استاجلو مشهور به تخماق ، با امراى « 7 » تابين بعد از سعى و كوشش بسيار و مدافعهء بىشمار - چون پاى ثبات و اقامت در آن ديار از محالات بود - بالضروره اهل و عيال خود را برداشته به نخجوان آمدند و آن الكا « 8 » بدست روميه « 9 » درآمده ، قلعهاى در ايروان احداث كردند كه بارهء آن در رفعت از ايوان كيوان گذشت و ديدهء انجم و افلاك از مشاهدهء آن خيره و حيران شد « 10 » . نظم « 11 » : [ 568 ]
عجب قلعهاى برده دست از فلك * فرازش سماك و نشيبش سمك
سر كنگرش خنجر فرق مهر * زده رخنها در حصار سپهر
ز بس كز فلك تا به او ره بود * ازو فتنه را دست كوته بود
روميان در اندك زمانى آن قلعه را « 12 » ترتيب داده از آزوقه و توپ و تفنگ و عرابه پر كرده قرب چهار پنج هزار كس در آن قلعه گذاشته ، بقيهء عسكر به محال خود معاودت كردند .
منهيان اين خبر را در خراسان به مسامع عز و جلال رسانيدند .
ذكر تتمهاى « 13 » از وقايع خراسان بعد از آمدن شاه و شاهزادهء عالميان
سابقا ذكر رفت كه چون شاه عالميان از صوب خراسان به جانب عراق روان شدند و « 14 » در مشهد مقدسه « 15 » رضيهء رضويه - على مشرفها الصلاة و السلام و التحيه - حكومت آنجا را به سلمان
هامش
( 1 ) - م : گفتار در توجه شاهزادهء عالميان به جانب . . .
( 2 ) - ن : روميان شوميان به جانب چخور سعد و ايروان و احداث نمودن قلعهء ايروان
( 3 ) - ب : قلت غازيان ظفر فرجام
( 4 ) - م :
و شاهزاده
( 5 ) - م ، ن : آذربايجان
( 6 ) - ب : « و » ندارد
( 7 ) - ب : به امراى
( 8 ) - ن : « الكا » ندارد
( 9 ) - ن : روميهء شوميه
( 10 ) - م : شده
( 11 ) - ن : بيت .
م : ندارد
( 12 ) - ن : « را » ندارد
( 13 ) - ن ، ب : شمهء
( 14 ) - م : « و » ندارد
( 15 ) - ن : مقدس