ممالك محروسه بازيافت مىنمود و تمغاوات « 1 » و « 2 » مال بازارها و مواشى « 3 » و مراعى و حوكه « 4 » و نحاله و ساير مطالبات از رعيت را كه در شرع مقرر نبود مسدود گردانيده بود « 5 » [ 436 ] و از « 6 » بس كه توجه به رعايا و زيردستان داشت ، مال و تفاوت مميزان را قرب « 7 » بيست سال در ممالك محروسه گذاشته بود كه رعايا صاحب جمعيت و بلاد آبادان كرده « 8 » و بيشتر مخطور « 9 » خاطر انور « 10 » آنها را به رعايايى « 11 » كه شيعى باشند ببخشند . توجيهات و مطالبات « 12 » از رعايا به نوعى مسدود ساخته بودند كه حكام و عمال ولايات را قدرت و ياراى آن نبود كه يك دينار توانند رسد توجيه به كسى رسانند و در ممالك محروسه مقرر بود كه از عمال « 13 » اگر احدى يك دينار بر رعايا به خلاف « 14 » حكم « 15 » جهان مطاع حواله نمايد پنجاه تومان ازو جريمه باز يافت نمايند . رعيت در زمان وى در مهد امن و امان آسوده بودند و راهها « 16 » در اوان او به مثابهاى بود كه بىرفيق از اطراف و جوانب ممالك محروسه تجار « 17 » و مردم بىدغدغه متردد بودند . احكام « 18 » وى تمامى بر نهج شريعت مصطفوى و قانون ملت مرتضوى بود و بىصيغهء عربيه « 19 » و وكيل نبيل « 20 » نايب الوكاله داد و ستد و بيع و شرابى « 21 » در آن سر كار نمىشد . محللان و مطهران در همه كار خانها و اهل علم در جميع كارخانها و بيوتات صباح تا شام برپا ايستاده به لوازم خدمات آنها موافق شرع اطهر عمل مىنمودند و بىفتوى و مسأله در هيچ امرى از امور دنيوى شروع نمىفرمودند . علما و فضلا و دانشمندان بسيار هميشه « 22 » در مجلس اشرف حاضر بودند و جمعى كثير از آن طبقهء « 23 » جليله را رعايتهاى كلى مىفرمودند « 24 » و هميشه آن جماعت در مجلس مىبودند و بيشتر اوقات با بركاتش صرف صحبت ايشان مىشد و پيوسته بر سر مسايل « 25 » علما بحث مىفرمودند . سيورغالات زمان او بيشتر از زمان سلاطين سابقه بود . اخراجات سر كار عتبات عاليات كه همه زر نقد از خزانهء عامره قريب به پنج شش هزار تومان به مشهد مقدسه « 26 » رضيهء رضويه على مشرفها الصلوت « 27 » و التحيه و
هامش
( 1 ) - ن : تمغادات
( 2 ) - ب ، ن : « و » ندارد
( 3 ) - م ، ن : مراغى و مواشى
( 4 ) - م ، ن : جوكه و مجاله
( 5 ) - ب : بوديد
( 6 ) - ب ، م : زبس
( 7 ) - ن : قريب
( 8 ) - ب : گردد
( 9 ) - م ، ن : محظور نظر كيميا
( 10 ) - ب : انور آنكه
( 11 ) - ب : رعاياى ما كه
( 12 ) - ب ، م ، ن : مطالعات آن نبود كه يك دينار تواند رسد
( 13 ) - ب ، م : اعمال
( 14 ) - ب ، م ، ن : به خلاف حساب
( 15 ) - ب ، ن : و حكم
( 16 ) - ب : واهستها
( 17 ) - ن : « تجار و » ندارد
( 18 ) - ب ، م ، ن : حكام
( 19 ) - ب ، م ، ن : عربى
( 20 ) - ب ، م ، ن : « نبيل » ندارد
( 21 ) - ن : شراى
( 22 ) - م : و همشيه
( 23 ) - ن : طايفه
( 24 ) - ب ، م ، ن : مىفرمودند
( 25 ) - م ، ن : مثايل
( 26 ) - ن : مقدس
( 27 ) - ن : الصلاة