تلگراف حشمت الدوله بخيابانى از باغ به تبريز
خدمت آقاى حاج سيد المحققين دامت بركاته ، بنده بواسطهء كثرت امورات مهمه همهروزه در تلگرافخانهء باغ حاضر و همين كه تلگراف محترم مقارن غروب وصول شد جواب اطلاع دادم كه براى اصغاى مطالب حاضرم .
در هرحال مفاد تلگراف حضرتعالى را به اطلاع آقايان وزراء رساندم ميفرمايند از به دو تشكيل كابينهء حاضره از توجه بامور و آسايش اهالى آن ايالت مضايقه نشده و نهايت علاقمندى ابراز گرديده و بقدرى كه در حدود امكان است فروگذارى نيست . در هر مورد كه حوائج آنجا از طرف دولت استعلام و وسايل لازمه استفسار شده فقط در باب تنخواه اظهار حاجت فرمودهايد كه براى تهيهء آنهم اقدام شده و بيست هزار تومان عجالتا تصويب و قرار شد از طرف وزارت ماليه برات شود و ليكن تصديق ميفرمائيد كه با اين وجوهات قليل در مقابل اين مصارف كثيره كه همهروزه هم بواسطهء ظهور حوادث تازه محل خرج آن زيادتر مىشود وفا نخواهد كرد و تنخواه عمده را بايد از خارج استقراضا تهيه و ايصال داشت . براى اعضاى كابينهء حاضره هم تدارك اين قبيل وجوهات بطوريكه متضمن شرايط غير مناسب و مضر به استقلال نباشد چندان كار آسانى نيست .
مسأله مدتى تا انجامش فاصله پيدا مىكند وطنپرستان حقيقى نبايد از اين نكته غافل شده و نسبت به اين كابينه و شخص بنده نسبت تسامح بدهند . در هرحال براى تكميل و تهيهء قوا در نتيجهء مساعى مقام محترم رياست جليلهء وزراء وجهى تدارك شده كه انشاء اللّه اين هفته قرار وصول آن داده و براى مصارف لازمهء آن ايالت هم بمرور ارسال و تخصيص داده مىشود . آقاى حاج مخبر السلطنه هم كه سابقه و روابطشان با افراد آقايان مليون آنجا معلوم است به سمت ايالت نامزد شدهاند انشاء اللّه تا آخر هفته حركت ميفرمايند . اميد است با معاضدت دولت و ملت كه امروز هردو حكم واحد دارند ، از مشكلات و مخاطرات بتفضل خداوند جلوگيرى شود .
ابو الفتح طباطبائى .
صحبت غير رسمى از حركت من به آذربايجان هست ولى رسما مذاكره نميشود ، كسى هم نيست . محمد حسن ميرزا وليعهد را به افتضاح از تبريز بيرون كردهاند ، عين الدوله و سپهسالار را هم عذر خواستهاند ، در تهران سهل است كلاه را كجگذاردن و باد زير بغل انداختن .
از خيابانى تلگرافى رسيد خطاب بوثوق السلطنه كه فلانى اگر ميآيد تنها بيايد ، آذربايجان را آزادى ستان كردهاند و دستهء قشون ملى تشكيل دادهاند .
خيابانى در يكدو مراسله مرا هم مسلك محترم خطاب مىكند ، در مراسلهاى از اوضاع و اشخاص شكايت مىكند و ميگويد باز در اين دوره اميدوارى بامثال وجود محترم حضرت عالى است بلكه با يكنوع تدابير علمى و عملى نقشهاى در اصلاح اين امور پاشيده بكشند كه خير عموم ناس در آن باشد و از قرارى كه شنيدهام كابينه به حمد اللّه تشكيل شده و يك وزارتخانه بوجود مبارك مزين شده .
اميدوارم آنچه منظور نظر خيرخواهان دولت و ملت است بتوجه حضرت اشرف عالى به عمل بيايد محمد خيابانى .
مكتوب ديگر خيابانى 25 ربيع الاول 1336
هممسلك محترم معظم ، دستخط مبارك زيارت ، از تفقد و يادآورى آن وجود مقدس مفتخرا تشكرات خود را تقديم مىدارم ، نسبت بآقاى اعتضاد الملك البته لازمهء هممسلكى منظور و معمول خواهد شد ، اميدوارم از حسن نيت ايالت جليله و مساعدت و همراهى آقاى معزى اليه كارها بر وفق مرام انجام پذيرد و بمناسبت ورود حضرات هيجان اهالى باندازهاى سكونت يافته و يك حالت انتظارى حاصل آمده و افكار عامه به اين نكته قانع شده كه بايد مدتى را مهلت داد تا ايالت بتواند با فراغت بال و آسودگى خاطر از احتياجات محلى اطلاع بهم رسانده و اسباب كار را كاملا بدست گرفته و دارا باشد .