خاقان قبل از تقلد امر بايد در آن قصر تشريفاتى به عمل بياورد فردا نوبت انجام آن تشريفات است امروز مفتشى وقت مىخواهد و بعرض مىرساند كه برحسب وظيفه بايد مطلبى را خاطرنشان نمايد ميگويد در سلطنت شما حرفى نيست اما تشريفات نياكانى را نمىتوانيد به عمل بياوريد اگر مرا هم ميكشيد بوظيفه مجبورم عرض كنم كه شما از خانوادهء خوانين نيستيد .
هميشه آرزوى من اين بود كه در ايران چنان ادارهاى داشته باشيم ، در هيأت پيشنهاد كردم كه اينگونه تفتيش مصرف ندارد خوب است از بهترين اشخاص كه داريم ادارهء تفتيشى بسازيم و در تحت امر هيأت دولت باشد . مشير الدوله بلحن نامرغوبى رد كرد ، آقاى مستوفى كه وزير مشاور بودند تعجب كردند و من يخ كردم ، شايد آن تلخى براى ترشى من بود در رد آرميتاژ اسميت . شغل شاغل اين كابينه مسألهء متجاسر بن رشت و متقائمين تبريز است .
قزاق در رشت با ميرزا كوچك خان كه رسما اعلان جمهورى كرده است و تمبر پست چاپ كرده است مىجنگد ، تبريز همان خيال را دارد ولى نميگويد .
در رشت اهالى با ميرزا كوچك همداستانند و جماعتى از اهل باكو همراه . در تبريز خيابانى با چند نفرى اصحاب ، مردم را به ترور مرعوب كرده است ، از تهران وجوه مىخواهد و منكر اعزام حكومت است ، بيست هزار تومان براى او فرستاده شد و همين او را جرأت داد و اهالى را متأمل كرد .
سليمان ميرزا و سيد كمرهاى هرروز بهيأت مىآيند و مستوفى را به حرف ميگيرند و دو ساعت در تقويت خيابانى صحبت مىكنند .
براوين قنسول روس در خوى باعتبار خبر روزنامه خودش را نمايندهء روس ميداند البته شناخته نشد . كالامينف نامى بمازندران آمده نسخهاى از قراردادى مشتمل بر 16 ماده به تهران فرستاد ليكن معلوم نيست چهكاره است .
مشير الدوله ، مشاور الممالك را از اسلامبول بمسكو ميفرستد و در مقابل 16 ماده پيشنهاد روس 26 ماده تنظيم كرده نزد او ميفرستد ، مشاور قرارداد را با كميسر وزارت خارجه روس امضا مىكند مسأله لوث ميماند « 1 » .
هامش
( 1 ) - ووسترف قنسول آلمان كه دفاتر قنسول انگليس را همراه برده بود كتابى بعنوان كشف تلبيس چاپ كرده بود ، نسخهء آن بسفارت فرانسه رسيد ، عضو نظامى سفارت آن كتاب را كه در آن از عدم همراهى من بآلمانىها در شيراز ذكرى شده بود بسفارت انگليس برد كه شما چه مىگوئيد اين مرد چه مىگويد جواب نداشت .