بنده اهميتى ندارد و فعلا هم بشيراز آمده است و بتهران عازم است در مذاكرات امروز با پراويتس رئيس ژاندارمرى كه او را براى نصيحت و دلالت خواسته بودم از هر حيث احتمالات قنسول انگليس را منكر شد . چيزى كه معلوم شد آن بود كه بتعليم مركز ارجاع قنسول آلمان و استرداد اشياء واسموس را از قنسول انگليس در شيراز و بوشهر خواسته است ، گفتم بشما چه ربطى داشت ! گفت تعليمات تهران اين را هم اخطار كرده است كه اگر بخواهند اقدام مخالف بىطرفى بكنند جلوگيرى خواهند كرد .
چيزى كه در اين مذاكرات مضحك است لفظ بيطرفى است . مهديقلى مخبر السلطنه
تلگراف وزير مختار انگليس مارلينك با رمز وزارت داخله 7 رجب 33 - 18 مه 915
جناب مخبر السلطنه حاكم فارس ، معلوم شد جنابعالى را سه سال پيش به سمت حكومت فارس معين كردند و نظر به تأكيدات سردار اسعد كل مساعدت را وزير انگليس با شما كرده است . دولت انگليس براى موفق شدن شما بمأموريت خودتان پول داده است ، مدتى همهء كارها خوب ميگذشت ، در اين چند ماه اخير شما پليتيك خودتان را به كلى تغيير دادهايد و خيلى محل تعجب است اگر سفارت انگليس مجبور شود مناسبات هواخواهانهء خودش را نسبت بشما تغيير بدهد من نصيحت مىكنم بجنابعالى كه حفظ كنيد سعى در بيطرفى را كه آنچه ميدانم ميل اولياى امور هم بر آن است . مكرر بشما تعليمات داده شده است من مبادرت مىكنم در توصيهء اين مقصد كه نه فقط صلاح دولت من است بلكه صلاح دولت ايران و شخصى خودتان است و لازم است بيطرفى عادلانه اختيار نمائيد و پليتيك حاليه خود را تعقيب ننمائيد انتها .
در رقعهء عليحده قنسول مىنويسد : من فراموش كردم در ضمن تبليغ سفارش وزير مختار بگويم كه موسيو مارلينگ اين اظهارات را از نظر حضرت و الا عين الدوله رئيس الوزراء گذرانده است و تصويب فرمودهاند ( غلط فرمودهاند ) .
حضرت و الا لال بودند كه بفرمايند بىطرفى را فلانى بهتر از اين چگونه حفظ كند در صورتى كه هرروز تحريكى از طرف شما مىشود .
جواب بقنسول انگليس
در جواب پيغام وزير انگليس خواهش دارم بتهران شرح ذيل را بگوئيد « 1 » افتخار داشتم پيغام جنابعالى را بتوسط ماژورا كونور دريابم ، من مىتوانم بگويم كه هركس از قبول من خدمت فارس را در آنموقع كه اشكالات غير قابل انكار بود خشنودى حاصل نمود و من اشكالاتى را رفع كردم كه فوق تصور بود . اما در باب حفظ بىطرفى ، باز عقيدهء من اين است كه در كمال صحت بىطرفى را رعايت كردهام . اگر جنابعالى بتوانيد معين نمائيد كه در يك مورد غفلت شده است دور نيست بتوانم از عهدهء صحبت برايم . رسم من اطاعت از امر دولت خودم است و مطمئن هستم كه در هرموقع بمقتضيات اقدامات من بجا بوده است خصوص در چنين موقعى كه چندان امور در جريان حسابى نيست . ( انتها )
سؤال و جواب را بتهران گفتم بوزارت داخله ( مگس نقاله )
متمنى هستم اين مشروحه را از نظر رياست وزراء بگذرانيد و از طرف من مستدعى شويد بفرمايند كه تصويب حضرت معظم و تصديق به آن اظهارات وزير انگليس از چه نظر بوده است ؟ تمام گفتگو در سر كشمكش حضرات است با آلمانىها ، تلگراف رمز 23 را ملاحظه فرمايند آيا از آن بىطرفتر مىشود كه مطالب را اظهار كردهام ؟ اگر معنى بيطرفى اين است كه مردم را مجبور كنم در دفاع حقوق خودشان حرف هم نزنند ، از بنده ساخته نيست و اگر ممكن است چرا هيئت دولت در تهران نمىكند ؟ جواب حضرت رياست وزراء را به بنده ابلاغ بفرمائيد . مهديقلى
هامش
( 1 ) - شايسته بود بتوسط وزارت داخله جواب بدهم ، كدام وزارت داخله ؟ ! ! شيخ سيف الدين شاهزادهاى بود در لباس آخوندى شغلش اين بود هرجا برود و نقل اقوال كند . پدرم اسم او را مگس نقاله گذارده بود ، وزراى ما بين سفرا و عمال خودشان شيخ سيف الدينند .