واقعيت مىداشت و مىشد ، به چاپارى هم ممكن بود بيايم . وانگهى هرمطلبى را كه انسان تصور يا تهيه بكند ، در صورتى كه نشود ، چيزى از شخص دستى نمىگيرند . خواستم شما را ملتفت كنم . چنان كه پارسال گذشته شما و جناب سعد الملك تهيهء كار فارس را مىكرديد و من منكر بودم ، و شما چيزها به من مىنوشتيد ، عاقبت شد . اما در باب جمع و خرج تنخواه ، آن صورتى كه فرستاده بوديد ديدم . هرگاه خداوند تفضل بفرمايد 58 حوالهء خزانه وصول شود ، ديگر دلتنگى و تشويشى به فضل خداوند نيست . پنجاه و دو هزار تومان پولى نيست كه كسى بتواند بخورد يا طمع كند . آن خداوند كه آن همه اسباب را كه خارج از تصور مخالف و موافق بود فراهم آورد ، كمك و تفضل خواهد كرد .
كار خود گر به خدا بازگذارى حافظ * اى بسا عيش كه با بخت خدا داده كنى
« 70 » اين هم كه با ارباب كنار آمدهايد ، موافق عقل و صحيح است . اگرچه روح كارهاى او را از او در اين سال خواهند گرفت ، ولى چون موقع ييلاق شاه است ، صورت بىجانى و قالب بىروحى باقى خواهد ماند . باز هرچه باشد ، دهن او « 71 » بسته باشد بهتر است .
چون جناب سعد الملك خيلى انتظار اين اخبار را دارد ، مفصل بنويسيد ، نزد حاجى درويش على بفرستيد . ولى ميزان سابق را به دست شما دادهام ؛ از روز دهم ذيقعده زيادتر زمان نداشته باشد كه ديگر نخواهد رسيد .
اندرون نيز فردا كه روز دوشنبه است ، از شهر بيرون مىآيد ، از راه نطنز « 72 » .
خودمان هم انشاء الله يا سهشنبه يا چهارشنبه از اينجا حركت مىكنيم ، تا مورچهخورت « 73 » با كالسكه ؛ از مورچهخورت كالسكهها را از راه نطنز مىفرستم ، بچهها در تخت و خودم سواره از راه قهرود مىآئيم . ولى از مورچهخورت شبانه با مير پنجه مىرويم نظامآباد « 74 » .
ناهار را آنجا مىخوريم ، دستورالعمل كار آنجا را به ميرزا باقر مىدهم ، بعد از ظهر از آنجا مىروم سده « 75 » . در كاشان هم منزل را در فين « 76 » خيال دارم قرار بدهم . باز تا خواست خداوند چه باشد .
رقعهء نواب حاجى سهام الملك را ديدم . محمد حسن خان فراشباشى در قلعهء محمد على خان « 77 » آمد مرا ديد . در ضمن راپرت مىگفت ، نصير الملك دو روز بعد از
هامش
( 70 ) - كذا . در ديوان حافظ ( چاپ خانلرى . غزل 472 ، بيت 7 ) چنين آمده است :كار خود گر به كرم بازگذارى حافظ * اى بسا عيش كه با بخت خدا داده كنى( 71 ) - مقصود امين السلطان است .
( 72 ) - نطنز نام يكى از بخشهاى شهرستان كاشان و نيز قصبهء مركزى همين بخش .
( 73 ) - مورچهخورت نام قصبهايست از دهستان برخوار بخش حومهء شهرستان اصفهان .
( 74 ) - نظامآباد محلى است در نطنز كه حسين قلى خان در آنجا املاكى داشت و به آبادانى آن سخت دلبند بود و در آنجا حفر قنات كرده ، قلعهاى بنا نمود .
( 75 ) - سده نام يكى از بخشهاى پنجگانهء شهرستان اصفهان و نيز قصبهء مركز همين بخش و همچنين نام قصبهاى از بخش فلاورجان شهرستان اصفهان .
( 76 ) - فين نام قصبهايست در بخش مركزى شهرستان كاشان .
( 77 ) - قلعهء محمد على خان واقع در نزديكى مهيار شهرضا .