شنبه 11 جمادى الاخر 1310 قمرى
« 60 » هو فرزند مكرم پاكتهاى دوازدهم و نوزدهم ، هردو با پست چهارم شهر حال رسيد . از حالت مزاج خودت و حسين مسرور و شاكر شدم . از احوالات و مراودهام با ارباب ، به اختلاف گاهى مىروم دربخانه در باغ دولتى او را مىبينم ؛ گاهى هم كه روز سوارى شاه است ، در خانهء خودش . فصل ميان هردو ملاقات ، گاهى شطر الغب است و بعضى اوقات غب است . در وقت ملاقات مهربانى و رأفت و گرمى مىنمايد . جناب سعد الملك را اغلب در روزى كه خودم ملاقات نمىكنم مىفرستم . تا حال هم چهار دفعه به حضور مبارك مشرف شدهام ، به هردفعه بروز مرحمت و صحبت شده است . با جناب امين الملك هم خصوصيت گرم است و معاشرت كم ؛ به هرجهت ، ملاقات خصوصى سه دفعه اتفاق افتاد .
باقى ديگر را دربخانه يا منزل حضرت اجل ، تصادف و اتفاقى بوده است . ساير رجال از مخالف و مؤالف ، گرم و نرم آمدوشد دارند . جان كلام را جداگانه نوشتهام . نواب حسين قلى خان « 61 » خيالش رنگى ندارد . بازار چرچيل « 62 » رونقى دارد . كار همدان هم به حسن اهتمام حسام الملك به خير گذشت « 63 » آخوند ملا عبد الله هجرت كرد ، از طريق ملاير به قم آمد ؛ ديگر از آنجا خراسانى بشود يا تهرانى ، معلوم نيست . معامله با سعد السلطنه گذشت . مشغول گذرانيدن عمل حسين قلى خان شاهسون كه تازه منصور الملك شده است هستند . انگليسها هم شكايتى از اهل قشم كرده بودند كه ، مكارهء ما را آتش زدهاند و اسباب ما را به دريا ريختهاند . بعد از محاورات زياد با سفارت ، قرار دادند كه من و ميرزا حسين قلى خان نواب با هم بنشينيم قرارى در اين مسئله بگذاريم . مجملا قرار شد معادن غير مفتوحه را اختيار كار كردن داشته باشند ، به شرط آنكه تمام اجزاء آنها ايرانى باشند . به شما هم رسما اطلاع دادند .
پيوست اول
در باب محل مواجب ، در نظر دارم كه كارى بكنم و اگر هم پيشرفت كند ، براى شما لقب هم استرداد مىكنم ؛ تا خواست خداوند چه شود . حاجى احمد خان راپرت محرمانهاى به وزارت انطباعات فرستاده بود كه اگرچه از شما و من و سعد الملك تمجيد
هامش
( 60 ) - از تهران به بوشهر .
( 61 ) - مقصود حسين قلى خان نواب است . وى از 1308 قمرى تا اوايل سلطنت مظفر الدين شاه نايب و مترجم اول سفارت ايران در لندن بود . هنگام نگارش اين نامه ، ايشان به تهران آمده بودند .
( 62 ) - مقصود جرج چرچيل از كارمندان سفارت انگليس در تهران است .
( 63 ) - اشارهايست به شورش همدان در واقعهء ملا عبد الله كه در پانويسنامهء شنبه 26 جمادى الاول توضيح داده شد .