تفصيل عمل قوام الدوله
قوام الدوله پسر ميرزا محمد على خان پسر ميرزا عباس خان تفرشى است كه اول ، منشى وزير مختار فرانسه در ابتداى دولت ناصر الدين شاه بود . بعد كه آن وزير مختار را ميرزا تقى خان اتابك نپذيرفت ، بيكار ماند . وقتىكه عزيز خان سردار را به سرحد روس فرستادند ، محمود خان قراگزلو كه نايب اول آجودان باشى بود ، در اتاق نظام به نيابت ماند و ميرزا عباس خان را براى تحريرات نزد خود برد . بعد از مراجعت عزيز خان كه محمود خان از آن مقام افتاد ، ميرزا عباس خان را به ميرزا سعيد خان وزير امور خارجه سپردند . در آنجا طرف توجه ميرزا آقا خان شده ، متدرجا در ادارهء وزارت خارجه ترقى كرد تا به كارگزارى آذربايجان رسيد . در مراجعت از آذربايجان ، ميرزا سعيد خان به او بىميل شد . ناچارا رفت در منزل مستوفى الممالك متحصن و مستوفى و نويسندهء حضور مستوفى الممالك شد و لقب معاون الملكى بهم رسانيد . قوام الدوله كه وزير لشگر بود ، در سال 1316 صدر اعظم از قم مراجعت كرد . صدر اعظم با فتح الله خان بيگلربيگى گيلان عداوت داشت . تمام گمركات ايران را برادرم سعد الملك در ابتداى صدارت امين الدوله قبول كرد . ماليات گمركها در آنوقت ، نهصد هزار تومان بود . برادرم چندين سال گمركات جنوبى ايران را ضميمهء بنادر كرده ، معامله به جزو مىكرد . گمركات شمالى هم در تصرف بيگلربيگى گيلان بود . آذربايجان و كرمانشاهان و همدان هم در ادارهء محمد تقى خان معير الملك خالوى امين السلطان صدر اعظم بود . بعد از رفتن قم امين السلطان ، بيگلربيگى مدعى شد ؛ به او كه چندان شأنى نداشت ، ندادند . او هم منافع و مداخلهاى امين الملك را در ديوان قلمداد كرده بود . امين الملك را به معرض حساب بردند . نظام الملك كه وزير ماليه بود ، عداوت با خانوادهء امين السلطان داشت . فرمانفرما هم بناى عداوت گذاشت . حساب امين الملك را رسيدگى كردند و حاجى رضا را كه تحويلدار وجوه گمرك بود ، بر وى واداشتند و هفتصد هزار تومان باقى براى او تعيين كردند . فرمانفرما اصرارى داشت كه بگيرد .
ميرزا حسن مجتهد آشتيانى واسطه و حامى بود . قرار دادند كه سيصد هزار تومان به ديوان بدهد . سى هزار تومان هم فرمانفرما حق توسط مطالبه مىكرد .
در همان سال باز گمركات را به محمد تقى خان و بيگلربيگى با جمعى شريك واگذاشتند . امين الملك گاهى به بست درب اندرون گاهى به بست خانهء ميرزا حسن آشتيانى ، در اداى باقى مماطله كرد و در باطن هم جمعى به رقابت امين الدوله با او همراهى مىكردند . برادرم را به اصرار واداشتند كه گمركات را قبول كند در دو كرور و صد و پنجاه هزار تومان به شركت بيگلربيگى . قبول كرد ، به شرط آنكه حكومت بنادر را هم به رضا قلى خان مجير السلطنه برادرزادهام بدهند . امين الدوله تصديق كرد . گمركها را نصف كردند . نصف شمالى و خراسان را با كرمانشاهان ، بيگلربيگى به عهده گرفت ؛ تتمه در تصرف سعد الملك ماند . معين الملك پسر امين الدوله به خيال آنكه امين الملك برادر صدر اعظم ، مكنت گزافش از وزارت گمرك بوده و تا سعد الملك در رياست اين عمل