تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خاطرات ممتحن الدوله ( فارسى ) — صفحة 251

مساهمون:

ص٢٥١
اينست اوصاف حميدهء اين شخص ارمنى و دهقانى و امى مشروب‌فروش و مقام تدين و خداپرستى فطرى او ، كه بنده در مدت هفتاد سال زندگى كنونى احدى را بدان صفات و حسن فطرت نديده‌ام . اى كاش خداى تعالى اين قبيل مخلوق خود را در اين مملكت زياد مىنمود .

جهانگير خان و نريمان خان

چون اسمى از مرحوم جهانگير خان و نريمان خان در اين يادداشتها برده شده مجبورا آنها را معرفى مىنمايم . اين دو شخص و يك خواهر آنها اولادان مرحوم سهام - الدوله خواهرزادهء منوچهر خان معتمد الدوله گرجى بودند . سهام الدوله سالها در عربستان و لرستان حكمرانى نموده و مردى رزمجو و خوشخو و صاحب اوصاف متعالى بود . جهانگير خان كه پسر ارشد سهام الدولهء گرجى بود اول داخل نظام گشته و پس از طى مراتب مناصب درك مقام آجودان‌باشى كل نظام ايران نمود و چون ميل فراوانى به صنايع جديد داشت و اهل صنعت را ترويج مىكرد و به شخصه در صنايع يدى و بسط آن در ايران كوشش وجد وافى مىكرد ، قورخانه كه به نام جبه‌خانه مشهور بود به ايشان سپرده شد و ملقب به وزير صنايع گرديد و در حقيقت بايد گفت قورخانهء ايران از اثر وجود اين شخص هنرمند عاليمقام معنى پيدا كرد و اقسام مختلف اسلحه‌سازى و اثاثيه و لوازم جنگ ايجاد نمود ، مثل توپ‌ريزى جديد ، فشنگ‌سازى ، باروت‌سازى و تمام شعب قورخانه و جبه‌خانه را در ايران او بانى و باعث شد و هرچه از فرنگ ( اروپا ) به‌طور نمونه از آهن‌كارى و چدن‌ريزى و نجارى به دست مىآورد در قورخانه به طريق احسن ساخته و واقعا مركز تمام اهل صنعت ايران شده و در زمان مديريت اين مرد عاليقدر در قورخانهء دولتى جمع بودند و امكان نداشت كسى براى تعمير اشياء و لوازم فرنگى و خارجى خود محتاج به رجوع به كارخانهء سازندهء اصلى گردد . براى شرح اخلاق و حسن محاوره و ملاحظه از آيين مسلمانى اين رادمرد در صورتى كه خود مسلمان نبود كتاب ديگر لازم است . فقط يك فقره از افكارش كه