نيامده . معلوم شد كه اين پول متعلق به شخص مقتول بوده است و متحيرم كه با اين پول چه بايد بكنم .
من خيلى از اين توضيح و مذاكرات تعجب كردم . او را بطور شوخى مسخره كردم كه اى احمق يك چنين پول نقد معتنابهى خدا برايت فرستاده ، برو بخور و براى روح مالتكا رحمت بفرست و خيرات بكن . جواب گفت من اين كار را نمى - توانم بكنم اگر شما مىتوانيد اين وجه را برداشته همانطوريكه مذهبتان امر كرده بلامالك بدانيد و خودتان خرج كنيد .
البته صاحبان وجدان پاك بهتر مىدانند در صورتى كه يك ارمنى كه مثلها در حق اين طايفه گفتهاند نتواند چنين كارى بكند و قبول چنين مسئوليتى ننمايد چطور يك مسلمان و مسلمانزاده تواند اينچنين بار سنگينى را تحمل نموده مشغول ذمه ايتاليايى فوت شده گردد . الياس بيك اين بگفت و از پيش من فرار نمود . مدتها در اين باب با نفس اماره مجاهدت و مجادله كردم . بالاخره نخواستم از يك نفر ارمنى با اين صفات پستفطرتتر باشم و اين مثل فرانسويها به خاطرم آمد كه گفتهاند :
« ده يهودى اخلاقا مقابله كنند با يك يونانى و ده يونانى مقابله كنند با يك ارمنى .
پس يكصد يهودى مقابله با يك ارمنى كنند « 1 » » .
پس از اين مجادلهها با وجدان و عقل ، روز بعد الياس بيك را احضار و او را همراه كيسههاى پول به منزل مرحوم جهانگير خان وزير صنايع حمل نموديم و ماجرا را با وى در ميان گذاشتيم و گفتيم ما دو نفر نادان نمىتوانيم اين مبلغ را قبول و مصرف نماييم و شما را از خود عاقلتر دانسته وجه را تقديم شما مىكنيم . خدا رحمت كند او را ، سرى تكان داده گفت معلوم مىشود مرا از خودتان احمقتر دانستهايد كه مىخواهيد چنين بار گرانى را بر من تحميل كنيد . بسيار خوب من هم مضايقه ندارم و فورا پس از رجوع به كتاب يادداشتى صورت تلگرافى به نشانى فلورانس پايتخت سابق ايتاليا نوشته به تلگرافخانه فرستاد . بعدها معلوم شد كه در فلورانس وراث مالتكا را پيدا كرده و وجوه مزبور را براى آنها فرستادهاند .
رحمة الله عليه .
هامش
( 1 ) -Dix Juifs sont egals a un Grec et Dix Grecs sont egals a un Armenien , done cene Juifs sont egaux a un Armrnien .