ناصر الدين شاه حضور داشتهاند مىدانند كه كاسه و قدحها و ظروف شام و ناهار طلايى كه در اعياد رسمى شربت ريخته به حضار و امرا و وزراء و سفيران مىدادهاند همه متعلق به هدايت خان بوده و او به ناصر الدين شاه هديه نموده بود . متأسفانه به اشارهء مظفر الدين شاه با علم به ارزش آنها توسط حكيم الملك به فروش رفت و قيمت آنها مثل بعضى از جواهرات سلطنتى براى رفع احتياجات و سفرهاى بيهوده فروخته شد و به يغما رفت .
اعمال مشروطهخواهان رشت
در رشت دو دستگاه عمارت مهم در اين زمان كه منزل حكام بوده موجود است يكى عمارات هدايتخانى و يكى ديگر عمارت ناصر الملكى كه مرحوم ناصر الملك هنگام حكومت خود در گيلان ساخته كه اندرون خود قرار داده بود . به قرارى كه شنيدم اين عمارات را هنگام انقلاب مشروطهخواهان گيلان منهدم نمودند ، زيرا مى - گفتند مستبدين آنها را ساخته و محل فساد و مقر فرمانروايى مستبدين بوده است !
بنده نمىدانم مشروطهخواهى و آزادى چه ربطى با ساختمان تاريخى و انهدام آنها دارد . بلى اين هم يكى از نادانى مشروطهخواهان بود . چه ممكن بود آن عمارات قديمى و تاريخى به منظور رفع نيازمندى والى و حكمرانهاى بعد از انقلاب و استقرار آزادى مشروطيت استفاده نمود .
چه خوش گفته است ولتر « 1 » نويسنده و فيلسوف معروف فرانسه كه قبل از انقلاب كبير فرانسه زندگى مىكرد كه كتابى بهنام محمد عليه السلام در 1742 ميلادى نوشت : « مشروطيت براى يك قوم و ملت نادان سگ گيرنده است » « 2 » يا اينكه ترجمه شود « حكومت مشروطه براى يك ملت نادان بىسواد و بىايمان باعث پيدايش ديكتاتورهاى ظالم و اجتماع فاسد مىشود . » بلى انقلاب در ميان قوم نادان و بىعلم و عقل همين كارها را درپى دارد . چنان كه در پاريس در سال 1870 ميلادى پس از خرابيهايى كه توپهاى قشون متجاوز پروس ايجاد كرد احزاب كمون « 3 » غالب ابنيهء
هامش
( 1 ) -Voltaireمتولد 1694 فوت 1778 ميلادى . ( ش )
( 2 ) -La constitution pour un peuple lgnorant cest un eonstitution Canaille( 3 ) -La Commune