فقط به خوانندگان محترم اين شرح حال توصيه مىكنم كه اگر به لندن مسافرت نمودند حتما به برتيش موزهام « 1 » چند روزى به تماشا بروند و كاملا گردش نموده از نوع مخلوقات خداوندى عبرت گيرند و نظرى دقيق به سوى عمارت بلور نمايند و در آنجا صنايع و مصنوعات و موميها و نمايش نمونهكارهاى هنرى اهالى و طوايف ممالك مختلف كرهء ارض را كه در تصرف انگليس مىباشد تماشا كنند و يك دو روز هم به باغ وحوش بروند تا از فرمايشات حضرت على ابن ابيطالب ( ع ) پيشواى تشيع استفادهء كامل نمايند . بخصوص آنجا كه فرمايد :
تقرب على الاوطان فى طلب العلى * فسافر فعى الاسفار خمس فوائدى
تفرج هم و اكتساب معيشة * و علم و آداب و صحبت ماجدى
پارلمان انگليس
بارى استفاده اخلاقى و قانونى كه براى بنده از رفتار و گفتار انگليسيها در لندن دست داد اين بود كه روزى از جناب حاجى محسن خان استدعا كردم كه مرا در خدمت خود به پارلمان ( مجلس شوراى ملى ) انگليس ببرد كه مورد قبول افتاد و از مقامات لازمه اجازهء ورود خواست و چند بليت اجازهء دخول فرستادند و در خدمت ايشان در وقت معين به آنجا رفتيم و در جايگاه مخصوص « كر ديپلوماتيك » جلوس نموديم . ديگر داخل تشريح وضع ساختمان و نشستن و رفتار آن مجلس نمىشوم كه باعث تطويل كلام خواهد شد . بعد از آنكه مجلس مفتوح گرديد . نفهميدم و برايم درست ترجمه نكردند كه روز قبل در چه مبحثى مذاكره مىنمودهاند كه آن روز لرد يا بهتر بگويم وكيلى به تريبون يعنى محلى كه نطق مىكنند رفت . رئيس مجلس را پس از مدتى بيان مخاطب قرار داده اظهار داشت : امروز تمام كارهاى دولت انگليس به صوابديد و زحمات ما انجام مىگيرد . وجود اعليحضرت ملكه ما را به چه كار است ؟ بجز اينكه هرسال براى ما شاهزادهاى زياد كند و مخارجى تحميل بر ملت نمايد ديگر چه فايدهاى از وجودش براى ملك و ملت انگليس مترتب است ؟
بيش از ربع ساعت اين سئوال مشاعر رئيس مجلس را مشغول داشت . پس از اين
هامش
( 1 ) -British Museum