وكيل السلطنه به قم رفتيم . مرحوم اسفنديار خان سردار اسعد ايلخانى بختيارى و حاجى جعفر قلى خان سرتيپ پازكى و بنده و ميرزاى خودش و غيره در اين سفر بودند . اهل و عيالشان [ را ] هم در اين سفر همراه آورده بودند . با كالسكه و دليجانهاى راه شوسه « 1 » كه به مباشرى فرنگى داير است به قم رفتيم .
مهمانيهاى قم
شب 19 در حضرت عبد العظيم مانديم و از آنجا به خط مستقيم به حضرت معصومه مشرف شديم . وسط عقرب بود هوا بسيار خوب . ده شب تمام در شهر قم در عمارت صدر اعظم منزل كرديم . صبحها به صحن مىرفتم نماز و اوراد و ادعيه مىخواندم . يك شب متولى باشى مرحوم مهربانى كرد ، آنجا رفتيم كه غذاى به آن تميزى و مأكولى در هيچ جا نديده بودم . يك شب هم اعتضاد الدوله دخترزادهء ناصر الدين شاه كه حاكم قم بود مهمانى كرد .
غرهء جمادى الاولى از قم حركت شد با همان دليجانها . آقاى وكيل السلطنه و آقاى صمصام السلطنه ، اسفنديار خان مرحوم و حاجى جعفر قلى خان و آقاى محمد حسن خان و بنده و ميرزاها همه در يك دليجان بوديم . روز سهشنبه چهارم جمادى الاولى وارد طهران شديم . دليجان ما در خيابان ماشين شكست .
سفر جاجرود
باز در يكشنبه 26 رجب 1311 به جاجرود رفتم . ناصر الدين شاه چند روز بود تشريف برده بود . صدر اعظم مرحوم به واسطهء كسالت درين سفر تشريف نبرده بودند . آقاى وكيل السلطنه صاحب جمع را به نيابت خود فرستاده بودند . در عمارت صدر اعظم دم دربار منزل كرده بوديم . شبهاى بسيار خوشى مىگذشت . تمام رؤساى اردو هم جمع [ بودند ] و به همه نوع تفريح خاطر مىپرداختند . مطربهاى آبدارخانه شاهى شبها مشق مىكردند . سماعى مىكرديم . زمستان سخت بىاذيتى بود . چهارم شهر شعبان به شهر مراجعت شد .
هامش
( 1 ) . اصل : شسته