ذات خود و بىنياز از خداى متعال باشد و حال آنكه خداوند صمد مطلق است و همهء موجودات محتاج اويند .
لذا حاصل مفاد اين سوره ، اين مطلب است كه ، خداى تعالى را به صفت احديّت و واحديّت توصيف مىكند و در تفسير الدّر المنثور از رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم نقل شده كه سورهء توحيد معادل ثلث « 1 » قرآن است .
سوره فلق
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
غرض سوره : دستور دادن پيامبر به استعاذه و پناه بردن به خدا .
( 1 )
( قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ )
: ( بگو پناه مىبرم به پروردگار صبحدم )
( 2 )
( مِنْ شَرِّ ما خَلَقَ )
: ( از شرّ هر چه كه او خلق كرده )
( 3 )
( وَ مِنْ شَرِّ غاسِقٍ إِذا وَقَبَ )
: ( و از شرّ شب وقتى كه با ظلمتش فرا مىرسد )
( 4 )
( وَ مِنْ شَرِّ النَّفَّاثاتِ فِي الْعُقَدِ )
: ( و از شرّ زنان جادوگر كه در گرهها مىدمند و افسون مىكنند )
هامش
( 1 ) . امير المؤمنين عليه السّلام در جواب سائلى كه در معركهء ميدان جنگ جمل پرسيد : معناى آنكه ، خدا واحد است چيست ؟ فرمود : واحد چهار قسم است ، دو قسم آن كفر و دو قسم ديگر ايمان است ، دو قسم اوّل وحدت عددى كه بشمار آيد ، مانند : يك و دو و سه و وحدت جنسى و نوعى ، مانند زيد يك فرد انسان است ، و امّا دو قسم ايمان : وحدت ذاتى كه خدا مثل و مانند و شريك ندارد ، و وحدت بمعنى بسيط كه اجزاء ندارد و صفاتش عين ذاتش است ، بسيط الحقيقه به بساطت ذاتى ، ( مصحح )
و از همين بساطت ذات پروردگار استفاده مىشود كه او با همهء مخلوقات خود هست و در عين حال هيچكدام از آنها هم نيست ، همچنانكه حكماء فرمودهاند : ( بسيط الحقيقة كلّ الاشياء و ليس بشىء منها ) ( مترجم )