سوره توحيد ( اخلاص )
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
غرض سوره : بيان احديّت ذات الهى و توحيد صفاتى و افعالى .
( 1 )
( قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ )
: ( بگو او اللّه يگانه است )
( احد ) يعنى ذاتى كه قابل تعدّد و كثرت نباشد نه در خارج و نه در ذهن به همين دليل هم به جز در مورد خداوند تعالى هرگز ، در كلام ايجابى به كار نمىرود و از همين توحيد روش كامل احياء انسانها و راه تحرّك و عمل و رهايى ايشان نشأت مىگيرد كه بوسيلهء آن انسان مىتواند همانطور كه خداوند از او خواسته خليفه او در زمين باشد و احكام و شرايع و ارزشها و موازين الهى را متحمل شده و در دين اخلاص بيابد .
( 2 )
( اللَّهُ الصَّمَدُ )
: ( اللّه بىنياز مطلق و مرجع و منتهاى همهء موجودات است )
( صمد ) يعنى قصد كردن با اعتماد ، و خداى تعالى سيّد و بزرگيست كه از هر سو به جانبش قصد مىكنند تا حوايجشان را برآورد و تمام موجودات عالم متوجّه او هستند و نياز به او دارند .
و اصولا هر چيزى كه نام ( شيىء ) بر آن صادق باشد در ذات و صفات و آثارش محتاج به خداست و هر چيزى در نهايت به سوى او منتهى مىشود .
و الف و لامى كه بر سر كلمهء ( صمد ) آمده است ، افاده حصر مىكند ، يعنى فقط خداى تعالى صمد مطلق است ، به خلاف ( احد ) كه احتياجى به الف و لام نداشت تا