و عصر را بجا بياور ، ممكن هم هست مراد از ( اصيل ) وقت نماز ظهر و عصر باشد .
در ادامه مىفرمايد : در بخشى از شب به سجده بپرداز ، كه منظور نماز خواندن است و از مقايسهء اين آيه با آيهء قبلى حكم نماز صبح و عصر و مغرب و عشاء نتيجه مىشود « 1 » ، و مراد از تسبيح طولانى در شب ، همان نماز شب است .
( 27 )
( إِنَّ هؤُلاءِ يُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ يَذَرُونَ وَراءَهُمْ يَوْماً ثَقِيلًا )
: ( اين مردم زندگى زودگذر دنيا را دوست مىدارند و آن روز سخت و سنگين را در وراى خود رها كردهاند )
در تعليل نهى از پيروى آثم و كفور مىفرمايد : اين جماعت گناهكار و كفران پيشه به اين دنياى زودگذر دلبستهاند و فقط در كسب آن مىكوشند و در وراى خود روز قيامت را كه به آنها احاطه دارد ، پشت سر انداختهاند و بكلّى آن را فراموش كردهاند و اگر روز قيامت را ( يوم ثقيل ) ناميده به دليل آنست كه شدّت آن روز مانند بار سنگينى است كه نمىتوان آن را به دوش كشيد .
( 28 )
( نَحْنُ خَلَقْناهُمْ وَ شَدَدْنا أَسْرَهُمْ وَ إِذا شِئْنا بَدَّلْنا أَمْثالَهُمْ تَبْدِيلًا )
: ( ما ايشان را آفريديم و بنيانشان را محكم ساختيم و هرگاه بخواهيم همه را فانى ساخته و مانند ايشان قومى ديگر خلق مىكنيم )
آيه شريفه مىخواهد بفرمايد : گنه كاران و كافران نمىتوانند خدا را به ستوه و عجز آورند ، چون او خالق آنهاست و اين خداى تعاليست كه با سلسلهء اعصاب و عضلات ، اعضاى آنها را به هم پيوسته و هر وقت بخواهد اين پيوند را از هم مىگسلد و آنها را از بين مىبرد و به جاى آنها مردمى ديگر مىآورد ، پس چطور اينها قادرند كه خدا را عاجز كنند ، با اينكه خلقت و تدبير امرشان و زندگى و مرگشان به دست اوست ؟
( 29 )
( إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلًا )
: ( همانا اين آيات پند و تذكرّيست تا هر كه بخواهد راهى به سوى خداى خود در پيش گيرد )
مىفرمايد : همانا آيات اين سوره ( و كلّ آيات قرآن ) موعظه و تذّكرى است ، پس هر كس كه بخواهد مىتواند راهى به سوى پروردگار خود در پيش بگيرد و به وسيله آن
هامش
( 1 ) . همانطور كه در آيه 78 سورهء اسرى و آيهء 130 سورهء طه نيز به آن اشاره شده است .