( 31 )
( أَ لَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ أَنَّهُمْ إِلَيْهِمْ لا يَرْجِعُونَ )
: ( آيا نديدند چقدر از اقوام گذشته را كه قبل از اينها بودند هلاك كرديم و ديگر به سوى اينها بازنمىگردند )
( 32 )
( وَ إِنْ كُلٌّ لَمَّا جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ )
: ( با اينكه جز اين نيست كه همگى آنها نزد ما حاضر خواهند شد )
مىفرمايد : اى حسرت و ندامت بر بندگان من كه هرگاه رسولى به نزدشان آمد به جاى پذيرش دعوت او به استهزاء وى پرداختند و چه حسرتى بالاتر از اينكه بندهاى دعوت مولاى خود را رد كند ، چون ردّ دعوت مولا از سوى بنده شنيعتر از ردّ دعوت ديگران ( كه خواه ما فوق و برتر از او باشند يا نباشند ) و سرپيچى از خيرخواهى و نصيحت سايرين است .
سپس در مقام توبيخ و ملامت مىفرمايد : آيا از بسيارى هلاك شدگان در امّتهاى سابق عبرت نمىگيرند ؛ كه چگونه به مؤاخذه و عذاب الهى گرفتار شدند و ديگر به عيش و نوش دنيوى بازنمىگردند ؟
و جز اين نيست كه همه آنها دسته جمعى در روز قيامت براى حساب و جزا در نزد ما حاضر خواهند شد . « 1 »
[ آيهء ( 47 - 33 ) بيان نشانههايى كه بر تدبير ربوبى دلالت مىكنند ]
( 33 )
( وَ آيَةٌ لَهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْناها وَ أَخْرَجْنا مِنْها حَبًّا فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ )
: ( و زمين مرده براى ايشان آيتى است كه زندهاش كرديم و دانه را از آن بيرون آورديم كه شما از آن مىخوريد )
( 34 )
( وَ جَعَلْنا فِيها جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ وَ فَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ )
: ( و در آن باغهايى از خرما و انگور قرار داديم و چشمهها روان ساختيم . )
( 35 )
( لِيَأْكُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَ فَلا يَشْكُرُونَ )
: ( تا مردم از ثمرهء آن كه كار آنها نيست برخوردار شوند ، آيا باز هم شكرگزارى نمىكنند ؟ )
هامش
( 1 ) . مطابق نقل تفسير مجمع البيان ج 8 اين آيات دربارهء رسولانى است كه حضرت عيسى ( ع ) آنها را به شهر انطاكيه فرستاد براى اينكه آنها را از بتپرستى منع كنند و مراد از قريه همان شهر انطاكيه است كه سه نفر رسولان و حواريين عيسى ( ع ) را تكذيب كردند و حبيب نجّار را كه به آنها ايمان آورده بود به قتل رساندند و خداوند هم آنها را با صيحهاى هلاك كرد .