مشتبه نمىشوند ، و اين سه نام مبارك هر سه متضّمن معناى ايجاد هم هستند .
و علّت اينكه در دو آيه قبلى ، قبل از ذكر اسماء حسناى الهى كلمهء توحيد ( لا إله الّا اللّه ) را ذكر نموده ، ولى در اينجا ذكر نكرد ، اين است كه صفات مذكور در دو آيه قبلى كه يازده صفت يا نام بودند ، الوهيّت خدا را كه همان مالكيّت توأم با تدبير است ، اثبات مىكردند و هر يك به نحو اصالت و استقلال خاصّ خدا بوده و شريكى براى او در اين استقلال وجود نداشت ، پس قهرا الوهيّت و معبوديّت هم خاصّ خداست و به همين دليل در آخر آيه قبلى اعتقاد شرك مشركين را نفى فرمود .
امّا صفات و اسمائى كه در اين آيه آمده نمىتوانند الوهيّت خدا را اثبات كنند و اين صفات را مشركين هم براى خدا قائل هستند و خلقت و ايجاد را خاصّ او مىدانند .
و امّا تكرار اسم جلالهء ( اللّه ) در ابتداى هر سه آيه به منظور تأكيد و تثبيت مقصود بوده ، چون اين نام مبارك علم و اسم خاص است براى ذات الهى و معناى آن ذات مستجمع جميع صفات كماليّه است و قهرا تمام اسماء حسنى از آن سرچشمه مىگيرد .
سپس عبارت
( لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى )
اشاره به بقيهء نامهاى مبارك پروردگار است ، در ادامه مىفرمايد ، هر آنچه مخلوق در عالم است و حتى خود آسمانها و زمين تسبيح گوى او هستند و ما مكررا توضيح داديم كه تسبيح موجودات ، هم تسبيح قولى و هم وجوديست ، و در نهايت سورهء مباركه را با دو نام ( عزيز ) و ( حكيم ) ختم مىنمايد ، يعنى او غالبى است شكست ناپذير و كسى است كه افعالش متقن است ، نه بيهوده و گزاف لذا نه معصيّت گنه كاران و انكار منكران او را عاجز مىسازد و نه پاداش مطيعان و اجر نيكو كاران در درگاه او ضايع مىگردد و كلام چنين پروردگار عزيز و حكيمى هم عزيز و حكيم است ، همچنانكه فرمود :
( إِنَّهُ لَكِتابٌ عَزِيزٌ )
« 1 » ، و نيز فرمود :
( وَ الْقُرْآنِ الْحَكِيمِ )
« 2 » .
هامش
( 1 ) . سورهء حم سجده ، آيه 41 .
( 2 ) . سورهء يس ، آيه 2 .