سعادت برسند .
( 22 )
( هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ )
: ( اوست اللّه آن معبودى كه هيچ معبودى جز او نيست عالم به غيب و آشكار است ، او بخشندهء مهربان است )
اين آيه و دو آيهء بعدى در مقام شماردن بعضى از اسماء حسنى خداى متعال است و از سياق و با توجّه به آيات قبلى بر مىآيد كه افرادى كه اهل تقوى و به ياد خدا هستند او را با اسماء حسنايش ياد مىكنند و به هر اسمى از اسماء كماليّه خداوند بر مىخورند ، متوجّه نقصى كه در وجود خود ، در مقابل آن كمال دارند ، مىشوند و چگونه كوهها از كلام با عظمت چنين خدايى كه داراى اسماء و صفات جمال و جلال است متلاشى و خاشع نشوند ؟ با اينكه او خدايى است كه معبودى جز او نيست و عالم به نهان و آشكار و بخشنده و مهربان است .
فراز اوّل گوياى توحيد خدا در الوهيّت و معبوديّت است و عبارت دوّم گوياى علم مطلق خداست ، نسبت به آنچه براى ما مدرك است و آنچه ما از درك آن عاجزيم ، چون گفتيم كه غيب و شهود امورى نسبى هستند و از آنجا كه خداوند محيط بر همه عوالم و موجودات است ، قهرا به همه آنها علم دارد و غيب و شهادت براى او يكسان است ، امّا غير خدا چون وجودش محدود است ، علم او هم محدود به حدّى است و پارهاى امور برايش غيب محسوب مىشود ، مگر آنكه خدا پارهاى از امور غيبى را به بعضى از بندگان خود مثل انبياء و امامان تعليم نمايد ، همچنانكه فرمود :
( عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً إِلَّا مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُولٍ
« 1 » خدايى كه عالم به غيب است ، كسى را به غيب خود احاطه نمىدهد ، مگر رسولى را كه بپسندد ) .
و در آخر هم به دو صفت ( رحمان ) يعنى بخشنده و فيض دهنده بر همهء خلق و ( رحيم ) يعنى داراى رحمت خاصهء هدايت نسبت به مؤمنان ، اشاره مىفرمايد .
( 23 )
( هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ
هامش
( 1 ) . سورهء جنّ ، آيه 27 ، 26 .