در راه خدا انفاق نمائيد ، امّا اينكه فرمود : از آنچه خدا شما را در آن خليفهء خود كرده انفاق كنيد ، براى اشاره به اين مطلب است كه مال ايشان در اصل ملك خداست و ايشان در آن اموال خليفهء خدا و وكيل اويند و با اين ترتيب قهرا انفاق كردن بر آنان آسان مىشود و يا شايد مراد از خليفه كردن آنها اين باشد كه خدا ايشان را جانشين پيشينيان خود در آن اموال كرده ، يعنى اين اموال قبلا در دست ديگران بوده و بعد از درگذشت آنان به اينها منتقل گشته و اين امر نيز باعث مىشود كه آنها متوجّه باشند كه مال در دستشان امانت است و وفايى ندارد و به زودى از ايشان به ديگرى خواهد رسيد .
پس چه بهتر كه آن را در راه خدا انفاق كنند و به اين وسيله ذخيرهاى براى آخرت خود فراهم نمايند و در انتها نيز به مؤمنينى كه انفاق كنند وعدهء اجرى بزرگ مىدهد تا تشويقهاى قبلى را تأكيد نمايد ، ( ولى آيا كسى هست كه از اين بيانات موعظه پذيرد و در آن تدّبر كند ؟ ! ) .
( 8 )
( وَ ما لَكُمْ لا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّكُمْ وَ قَدْ أَخَذَ مِيثاقَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ )
: ( و شما را چه شده كه به خدا و رسول ايمان نمىآوريد ؟ با اينكه رسول ، شما را دعوت مىكند به اينكه به پروردگارتان ايمان بياوريد و با اينكه او از شما پيمان گرفته بود ، اگر به پيمان خود ايمان داريد ) .
مراد از ( ايمان ) ايمانيست كه داراى اثر باشد كه من جمله از آثار آن ، انفاق در راه خداست ، يعنى اثرى بر ايمان شما مترتب نيست با اينكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم شما را به سوى ايمان به پروردگارتان دعوت كرده و چون او ربّ شماست ، بر شما واجب كرده كه به او ايمان آوريد و در عين حال خداوند در روز الست « 1 » از شما ميثاق گرفت كه او را پروردگار خود بدانيد و يا رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم از شما بيعت و ميثاق گرفت كه تسليم و مطيع خدا و رسول باشيد .
به هر حال اين ميثاق همان چيزى است كه هر مسلمانى با اداى شهادتين به آن تعهّد مىسپارد و اذعان مىكند و سياق آيه توبيخ و ملامت است .
هامش
( 1 ) . مطابق تفسير روح المعانى ، جلد 27 .