عطا كرد ) ، در ادامه فرمود : او هر روز در شأنى است ، يعنى خداى تعالى در هر روزى كارى غير از كار قبلى دارد و هيچ يك از كارهاى او تكرارى نيست و هر چه مىكند ، بدون الگو و قالب و نمونه و بلكه به ابداع و ايجاد مىكند و او در مقام فعل و تدبير اشياء احاطه دارد ، لذا در هر زمان هست ، ولى در زمان نيست و در هر مكانى هست ، امّا در مكان نمىگنجد و با هر چيزى هست ، امّا نزديك به چيزى نيست « 1 » .
( 31 )
( سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَ الثَّقَلانِ )
: ( به زودى اى جنّ و انس به حسابتان خواهيم رسيد ) .
( 32 )
( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ )
: ( ديگر كداميك از نعمات پروردگارتان را تكذيب مىكنيد ؟ )
مىخواهد بفرمايد : ما به زودى بساط نشأت دنيا را در هم مىپيچم و به كار شما مشغول مىشويم ، يعنى شما را مبعوث كرده و به حسابتان رسيدگى نموده و بر طبق اعمالتان جزايتان مىدهيم ، و فراغت براى جنّ و انس كنايه از تبدّل نشأت دنيا به نشأت آخرت است و اين امر هم مصداق نعمت الهى است ، به همين دليل مجددا بر جنّ و انس از بابت نعمات خود منّت نهاده و آنها را از بابت عدم شكرگزارى ملامت مىكند .
( 33 )
( يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ )
: ( اى گروه جنّ و انس اگر مىتوانيد از كرانههاى آسمان و زمين راه فرارى يافته بگريزيد ، اين كار را بكنيد ، امّا از حساب و عذاب گريزى نداريد ، مگر با عذر موجّه و تسلّط ) .
( 34 )
( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ )
: ( پس كداميك از نعمات پروردگارتان را تكذيب مىكنيد ؟ ) ، مىخواهد بفرمايد : اى گروه جن و انس « 2 » ، اگر مىتوانيد از حساب و كتاب قيامت بگريزيد ، اين شما و اين كرانههاى آسمانها و زمين ، امّا نمىتوانيد ، چون به هر طرف كه فرار كنيد ، از ملك خدا بيرون نيست و نمىتوانيد از مؤاخذه او رها شويد ، و
هامش
( 1 ) . در كلامى از امير مؤمنان نقل شده : خدا با همهء اشياء است ، امّا نه به نحو آميزش و اختلاط و او با هيچ يك از آنها نيست ، امّا نه به نحو مفارقت و جدايى .
( 2 ) . اينكه همواره جنّ جلوتر از انس ذكر مىشوند به دليل آنست كه جنّ در حركات سريع از انسان تواناتر هستند ، و يا خلقت او مقدّم بر انسانها بوده .