اعمالشان را باطل نمىكند )
( 5 )
( سَيَهْدِيهِمْ وَ يُصْلِحُ بالَهُمْ )
: ( به زودى آنها را هدايت نموده و شأنشان را اصلاح مىنمايد )
( 6 )
( وَ يُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَها لَهُمْ )
: ( و آنها را وارد بهشتى مىسازد كه برايشان تعريف كرده )
( ضرب رقاب ) به معناى گردن زدن است كه آسانترين راه كشتن دشمن مىباشد .
و ( اثخان ) به معناى بسيار كشتن و غلبه بر دشمن است ، و ( وثاق ) يعنى وسيلهء بستن و دربند نمودن .
و ( تضع الحرب اوزارها ) يعنى جنگ سنگينىهاى خود را وانهد كه كنايه از اتمام جنگ مىباشد .
به هر حال مىفرمايد بدليل اوصافى كه از كفّار برشمرديم ، شما مؤمنان هر جا با كفّار برخورد كرديد ، با آنها بجنگيد و گردنهايشان را بزنيد ، تا وقتى كه بسيارى از آنها را هلاك كنيد و غلبهء شما قطعى شود ، آنوقت مشغول اسير گرفتن و بستن دست و پاى اسراء شويد . « 1 » و بعد از اسير گرفتن ، يا بر آنها منّت نهاده و آزادشان مىكنيد و يا فديه مىگيريد و با گرفتن مالى ، آنها را آزاد مىكنيد . و اين رويّه را ادامه دهيد تا وقتى كه جنگ تمام شود و جنگجويان اسلحههاى خود را زمين بگذارند .
در ادامه مىفرمايد : حكم خدا همان است كه گفته شد و اگر خدا بخواهد از كفّار انتقام مىگيرد و هلاكشان مىكند يا عذابشان مىدهد بدون اينكه به شما دستور جهاد با آنها را بدهد و جهاد را بر شما واجب كند تا بوسيلهء شما آنها را هلاك كند ، امّا خدا دستور داده تا شما با آنها جهاد كنيد و آنها را از سر راه حق كنار بزنيد ، تا شما را بوسيله يكديگر امتحان كند يعنى مؤمنان را بوسيلهء كفار بيازمايد تا معلوم شود چه كسى از حكم خدا اطاعت كرده و رنج جنگ را تحمّل مىكند و چه كسى عصيان مىورزد ، و كفّار را
هامش
( 1 ) . پس اين آيه ناسخ آيه 67 سورهء انفال نيست چون در آنجا پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم را از اسير گرفتن قبل از غالب شدن ، نهى مىكند( ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ )