اولو العزم چنين كردند و در برابر امتّشان حوصله به خرج دادند ، و در طلب عذاب براى آنان عجله نكن ، چون قيامت آنقدر نزديك است كه وقتى آن روز سر برسد ، مىپندارند گويا بيش از ساعتى از يك روز در زمين درنگ نكردهاند و اين قرآن با بياناتى كه دارد تبليغى از جانب خدا ، از طريق نبوّت است و با اين حال آيا تصوّر مىشود كه با هلاكتى كه قرآن خبر داده غير از فاسقان كه از روش بندگى خارجند ، كس ديگرى هلاك شود ؟
اين آيه اشاره دارد كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم از پيامبران اولو العزم است و عزم در اين كلمه بر معناى صبر يا عزم بر وفاى به عهد و يا عزيمت به معناى حكم و شريعت مىباشد امّا بنابر مبناى اخير ( كه حق همانست ) پيامبران صاحب حكم و شريعت مطابق روايات ائمه عليهم السلام پنج نفر هستند كه عبارتند از : نوح ، ابراهيم ، موسى ، عيسى و محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلم و در سورهء شورى آيه 13 به شرح آن پرداختيم .
به هر جهت براى اقامه احكام الهى و محكم كردن پايههاى دولت اسلام خداوند پيامبر را سفارش به صبر مىنمايد . همانطور كه نوح عليه السّلام ساليان سال در برابر آزار و اذيّت قومش صبر نمود ، يا ابراهيم عليه السّلام كه در برابر افكنده شدن در آتش و ذبح فرزند صبر كرد ، و اسماعيل كه در برابر ذبح خويشتندارى نمود ، يا ايّوب نبى عليه السّلام كه در برابر انواع مصايب و شدايد صبر به خرج داد و . . . ، پس سنّت آزمايش همواره در دين پابرجا بوده و خداى سبحان ميان ثبات ايمان و ثبات در برابر آزمايش و فتنه ، ارتباط برقرار كرده و فرموده ( آيا مردم پنداشتند كه همين كه بگويند ايمان آورديم رها مىگردند و آزمايش نمىشوند ؟ ! هر آينه ما قبل از اينها امّتهاى سابق را آزموديم تا خدا افراد صادق را از دروغگويان ممتاز كند ) « 1 » .
هامش
( 1 ) . سورهء عنكبوت ، آيه 3 - 1 .