سعادت انسان تأمين شود ، تماميّت و تدبير آن معبود اقتضاء مىكند كه با ارائه آياتى انسان را بسوى خود هدايت كند و انبياء و رسولانى را به سوى بشر بفرستد . همچنانكه خداى متعال چنين كرده امّا هيچ آيت و دليلى در سراسر عالم وجود ندارد كه دالّ بر الوهيّت بتها و آلهه باشد همچنانكه امير المؤمنين عليه السّلام فرمودند ( لو كان لربّك شريك لاتتك رسله اگر پروردگارت شريكى داشت ، رسولان او به نزدت مىآمدند )
آنگاه به مسأله رزق مىپردازد كه خود حجّتى ديگر بر يگانگى خداست ، چون روزى دادن به بندگان از شئون ربوبيّت و الوهيّت است و از آنجا كه همه مىدانند رزق از ناحيه خداست نه از ناحيه بتها و آلهه مشركين ، لذا تنها رب و إله عالم خداى واحد است .
و اينكه فرمود روزى از آسمان يا از جهت بالا نازل مىشود به جهت آنست كه ارزاق از غيب به شهود مىآيند و غيب مرحلهاى بالاتر و فوق عالم مشهود است . « 1 »
همچنانكه مىفرمايد
( وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ )
« 2 » هيچ چيز نيست جز آنكه خزائن آن در نزد ماست و ما آن را جز به مقدار معيّن نازل نمىكنيم ) و در آخر مىفرمايد ولى متذكّر شدن به حجّتها تنها در شأن افراد انابه كننده و اهل توبه و رجوع به درگاه الهى است اهل كافران و مجادله كنندگان و اهل انكار و عناد به جهت كفر و لجبازى ، استعداد تذكّر به واسطه حجّتها و پيروى از حق را به كلّى باطل نمودهاند و از آنها بهرهمند نمىشوند .
( 14 )
( فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ )
: ( پس خدا را با حالت اخلاص در دين بخوانيد ، اگر چه كافران نپسندند )
( 15 )
( رَفِيعُ الدَّرَجاتِ ذُو الْعَرْشِ يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ لِيُنْذِرَ يَوْمَ التَّلاقِ )
: ( خدايى كه داراى درجاتى بلند و صاحب عرش است ، روح را كه از فرمان خود اوست بر هر كس از بندگانش كه بخواهد نازل و القاء مىكند تا مردم را از
هامش
( 1 ) . شايد هم اشاره به اين باشد كه همه روزيهاى نباتى و حيوانى كه انسان از آنها ارتزاق مىكند در نهايت ، ايجاد شان به نور خورشيد و آب باران وابسته است كه آن هم از آسمان نازل مىشود ( اللّه اعلم ) ( مترجم )
( 2 ) . سورهء حجر ، آيه 21 .