الْعَلِيِّ الْكَبِيرِ ) *
: ( اين بدان جهت است كه وقتى خداوند به يگانگى خوانده مىشد ، كفر ورزيديد و اگر به او شرك ورزيده مىشد به آن ايمان مىآورديد ، پس حكم فقط از آن خداى بلند مرتبهء بزرگ است )
مىفرمايد اين شدّت و سختى شما كفّار به دليل دشمنى شما با دين حق و توحيد است چون روش شما همواره چنين بود كه به هر دعوتى كه به جانب توحيد صورت مىگرفت كفر ورزيده و مخالفت مىكرديد و به عكس هر عقيدهاى كه نشانهاى از شرك در آن بود ، مىپذيرفتيد و به آن ايمان مىآورديد . در نتيجه شما به هيچ وجه جانب خداى سبحان را رعايت نمىكرديد و او را به كلّى از ياد برديد و از وى منقطع شديد امروز هم نبايد توقعى داشته باشيد كه او با رحمت خود شما را ياد كند و مراعات حالتان را بنمايد « 1 » بلكه متناسب با اعمالتان بر عليه شما حكم خواهد راند و اين كلام در حكم تهديد آنهاست به همين جهت هم خداوند را با دو نام مقدس ( علّى ) و ( كبير ) ياد مىنمايد تا تأكيد كند كه حكم فقط بدست خداى و الا و بزرگيست كه هيچ كس نمىتواند مانع از نفوذ حكم او شود و بر او تفوّق بيابد .
[ آيهء ( 20 - 13 ) اقامه حجّت بر توحيد و بيان بروز خلايق براى خدا در روز قيامت ]
( 13 )
( هُوَ الَّذِي يُرِيكُمْ آياتِهِ وَ يُنَزِّلُ لَكُمْ مِنَ السَّماءِ رِزْقاً وَ ما يَتَذَكَّرُ إِلَّا مَنْ يُنِيبُ )
: ( اوست كه آيات خود را همواره به شما مىنماياند و براى شما از بالا رزقى مىفرستد ، امّا جز كسانى كه اهل رجوع به خدا هستند كس ديگرى متنبّه نمىشود )
مراد از آيات در اينجا همهء علائم و حجّتهايى است كه بر توحيد ربوبيّت و الوهيّت خداوند دلالت مىكنند كه هم شامل آيات تكوينى عالم مىشود و هم آيات و معجزاتى كه به دست انبياء جارى شده و يا براهينى كه از طريق وحى اقامه شده است . پس بر انسان واجب است كه خدا را با حالت اخلاص در دين بخواند چون عبادت او نهايت كمال انسان را در بر دارد و اين عبارت در واقع يك برهان است به اين تعبير كه : اگر در واقع امر معبودى باشد كه پرستش او بر انسان واجب باشد و بوسيلهء پرستش او كمال و
هامش
( 1 ) . همچنانكه در سوره توبه آيه 67 فرمود( نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْخدا را فراموش كردند ، پس خدا هم آنها را فراموش كرد )