سؤالى از ناحيهء خداى سبحان مطرح مىشود و خود نيز به آن پاسخ مىگويد ، مىفرمايد :
امروز ملك از آن كيست ؟ پاسخ مىدهد : از آن خداوند واحد قهّار .
همچنانكه در دنيا نيز ملك و سلطنت از آن او بود ليكن قيامت روز ظهور ملك و سلطنت مطلق خدا بر خلق است و دو نام واحد و قهّار براى تعليل انحصار ملك در خداست ، يعنى از آنجا كه خدا قاهر و مسلّط بر هر چيز است و در ذات و صفات يگانه مىباشد ، پس ملك هم فقط از آن اوست .
( 17 )
( الْيَوْمَ تُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ لا ظُلْمَ الْيَوْمَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ )
:
( امروز هر كسى بدانچه كرده است جزا داده مىشود ، امروز هيچ ظلمى نخواهد بود ، همانا كه خدا سريع الحساب است )
يعنى قيامت دار جزاست و خدايى كه قهار و صاحب ملك و سلطه است ، حقيقت حساب خلائق نيز با اوست و او هر نفسى را مطابق عملش جزا مىدهد و اصولا جزاى هر فرد عين عمل اوست همچنانكه مىفرمايد ( هر كسى به اندازهء دانه خردلى نيكى كرده باشد ، آن را مىبيند و هر كسى به اندازه خردلى بدى كرده باشد نيز آن را مىبيند « 1 » ) و در آن روز هيچ ظلمى واقع نمىشود چون در آن روز خداست كه ميان مردم حكم مىكند ( و او احتياجى به ظلم ندارد چون ظلم كار افراد ضعيف است ) و او در محاسبه سريع است و رسيدگى به حساب يك نفر او را از رسيدگى به حساب ديگران باز نمىدارد تا در نتيجه به اشتباه بيافتد و جزاى يكى را به ديگرى بدهد و ظلمى واقع شود ، پس ظلم ناشى از اشتباه ، از خدا سر نمىزند چون او سريع الحساب است و ظلم عمدى هم ابدا در مورد او تصوّر ندارد و اصولا وقتى جزاى هر كس عين عمل اوست ، ديگر جايى براى ظلم نمىماند .
( 18 )
( وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَناجِرِ كاظِمِينَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لا شَفِيعٍ يُطاعُ )
: ( و آنها را از روزى نزديك بترسان ، روزى كه دلها از شدت ترس به گلوگاه مىرسد و دچار شدّت اندوه مىشوند و در آن روز هيچ خويشاوند و
هامش
( 1 ) . سورهء زلزال آيه 8