پس هر كس كه از هدايت قرآن بهرهمند شود ، نفع اين هدايت كه سعادت دنيا و آخرت است عايد خود او مىگردد و هر كس كه به گمراهى خود باقى بماند و هدايت قرآن را نپذيرد شقاوت و و بال گمراهيش كه بدبختى دنيا و آخرت است عايد خود او مىشود ، پس خداى سبحان بزرگتر و منزّه است از اينكه از هدايت بندگان منتفع گشته يا از ضلالت ايشان متضرّر گردد . و تو اى پيامبر مسئول تدبير امور آنها نيستى تا تلاش كنى هدايت را به هر ترتيبى كه شده در قلب آنها وارد نمايى بلكه تو فقط يك فرستاده و بيمدهنده هستى و از بابت آنها اختيار و مسئوليت ديگرى به تو واگذار نشده .
( 42 )
( اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ )
:
( خداست كه نفسها را در هنگام مرگشان و نيز آنها را كه نمردهاند در خوابشان ، بطور كامل مىگيرد ، پس هر يك از آنها كه حكم مرگش رسيده باشد نگه مىدارد و آن ديگرى را به بدنش باز مىگرداند تا مدتى معيّن ، بدرستى كه در اين امر براى اهل تفكّر نشانههايى هست )
( توّفى ) يعنى گرفتن چيزى به طور كامل .
مىفرمايد گرفتن جانها و قبض روح اصالتا بدست خداست و ملك الموت « 1 » و اعوان و انصار او « 2 » ، به تبعيت و به اذن خدا در اين امر دخالت مىكنند .
و مراد از ( نفس ) همان روح است و قبض روح به معناى قطع علاقه روح از بدن و خروج آن از كالبد است .
در اين آيه مىفرمايد : در مرگ و خواب هر دو توفّى نفس صورت مىگيرد . منتها در مرگ ، روح ديگر به بدن فرستاده نمىشود امّا در مورد خواب مجددا روح به بدن ارسال مىگردد ، پس نفس آدمى غير از بدن اوست و در هنگام خواب هم مانند مرگ ، روح از بدن جدا مىشود و مستقل از آن در عوالم ديگرى سير مىكند . و خدا مجددا در هنگام
هامش
( 1 ) .( قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ )، سورهء سجده ، آيه 11 .
( 2 ) .( حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا )سورهء انعام ، آيه 61 .