كرده باشد ، يعنى از انبياء پيروى نموده باشد ، از اهل تقوا محسوب مىشود و متقّين در نزد پروردگارشان هر چه بخواهند در اختيار خواهند داشت ، و مشيّت و ارادهء آنها در بهشت سبب تامّ براى بدست آوردن آنچيزى است كه مورد درخواست ايشان قرار بگيرد . لذا آنها هم در جوار قرب الهى خواهند بود و هم هر چه بخواهند در اختيارشان مىباشد و اين پاداش نيكوكاران است و علّت تامّه اين اجر و قرب آنها ، همان نيكوكارى و احسانشان است و از همين جا معلوم مىشود مراد از تصديق حق در آيهء قبلى تصديق قولى و فعلى است يعنى اينها در مرحلهء اعتقاد و عمل مطابق دستور انبياء عمل كردهاند .
و خداوند در قيامت از عقاب بدترين اعمال آنها از قبيل شرك و گناهانى را كه قبل از ايمان مرتكب شدهاند از آنها ساقط مىكند و آنگاه به بهترين اعمال آنها نظر مىنمايد و جزاى آنها را مطابق آن اعمال مقدّر مىفرمايد و درجات آنها را بر حسب بهترين اعمالشان بالا مىبرد ، پس هيچ درجهاى از كمال كه عملشان به آن رسيده از آنها فوت نمىشود و اين امر به جهت نيكوكارى و ايمان و انابه آنها بسوى خداست .
( 36 )
( أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ وَ يُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِنْ دُونِهِ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ )
: ( آيا خداوند براى امور بندهاش كفايت نمىكند و آنها تو را از معبودهاى ديگر بيم مىدهند و كسى كه خدا گمراهش كرده باشد ، ديگر برايش هدايت كنندهاى نخواهد بود )
( 37 )
( وَ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُضِلٍّ أَ لَيْسَ اللَّهُ بِعَزِيزٍ ذِي انْتِقامٍ )
: ( و هر كس كه خدا او را هدايت كرده باشد ، ديگر گمراه كنندهاى برايش نخواهد بود ، آيا خدا عزيز و انتقام گيرنده نيست ؟ )
استفهام آيه ، استفهام تقريرى است و مىخواهد بفرمايد : خداوند بر امور بندگانش كفايت مىكند و با اين عبارت به رسولخدا تأمين مىدهد و او را از تهديد مشركين ايمن مىنمايد و نيز كنايه از وعدهء خداست كه مىفرمايد
( فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ
« 1 » خداوند شما را از شرّ آنها كفايت مىكند )
هامش
( 1 ) . سوره بقره آيه 137