است كه از آن ايمن است ؟ « 1 » ابدا يكسان نيستند بلكه در آن روز ملائكه دوزخ به ظالمين مىگويند : بچشيد آنچه را كه بدست خود فراهم آوردهايد ، لذا علّت اين خطاب و شماتت ، ظلم و ستمكارى آنهاست .
( 25 )
( كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ )
: ( كسانى هم كه قبل از ايشان بودند ، آيات خدا را تكذيب كردند ، در نتيجه عذاب آنها را در بر گرفت ، از جايى كه احتمالش را هم نمىدادند )
( 26 )
( فَأَذاقَهُمُ اللَّهُ الْخِزْيَ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ )
: ( پس خداى تعالى خوارى در زندگى دنيا را به آنها چشانيد و هر آينه عذاب آخرت بزرگتر است ، اگر مىدانستند )
مىفرمايد : قبل از اينها هم سنّت مجازات الهى دربارهء اقوام ديگرى كه آيات الهى را تكذيب مىكردند اجرا شد و عذاب به طور ناگهانى و از جهتى كه ابدا احتمالش را نمىدانند بر آنها نازل گرديد ، پس خداوند ذلّت و خوارى را در دنيا به آنها چشانيد كه اين نوع عذاب شامل غرق ، فرو رفتن در زمين ، وقوع صيحه و مسخ و زمين لرزه و . . .
مىباشد و در انتها مىفرمايد ، تازه اين عذاب دنيوى در مقابل عذاب آخرت قابل مقايسه نيست بلكه عذاب آخرت بسيار بزرگتر و شديدتر است ، اگر مىدانستند .
( 27 )
( وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ )
: ( و به تحقيق ما در اين قرآن از هر مثلى براى ايشان آورديم تا شايد متذكّر شوند )
( 28 )
( قُرْآناً عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ )
: ( قرآنى عربى و بدون انحراف ، شايد كه بپرهيزند )
مىفرمايد ما انواع مثلها را براى مردم در اين قرآن آورديم تا شايد عبرت بگيرند و پند بپذيرند و اين قرآن كتابى است كه به زبان عربى نازل شده و هيچ انحراف و اعوجاجى در آن وجود ندارد ، براى آن كه شايد انسانها تقوى بورزند و متلبّس به لباس
هامش
( 1 ) . در تفسير فخر رازى ج 26 اين آيه چنين معنا شده : آيا كسى كه در دنيا به وسيله تقوى خود را از عذاب قيامت حفظ مىكند مانند ستمكاران و كسانى است كه بر كفر خود اصرار مىورزند ؟