بىآنكه توانسته باشد اندكى از اعتبارات از دست رفته را دوباره بدست آورد اين است آنچه گفته و شنيده مىشود و البته اشخاص قضاوت كرده ميشوند از روى قصد و نيت آنها
بارى اوضاع روحانيت و احوال روحانيان به اين و تيره ميگذرد عالى و دانى متوجه سامره ميباشند تا در ماه شعبان 1312 هجرى كه خبر رحلت ميرزاى شيرازى منتشر شده عالم تشيع را سوگوار ميسازد .
مجلس سوگوارى مقتداى عظيم الشأن ، رئيس مسلم مذهب و شخص اول عالم تشيع در تمام ممالك شيعهمذهب برپا مىشود و در طهران از همهجا بيشتر در جميع مساجد و تكايا در تمام خانهاى روحانيان معروف و در كوچهها و بازارها مجلس سوگوارى منعقد ميگردد روز سيم بامر دولت تمام مجالس برچيده شده عموما در مسجد شاه جمع گشته ناصر الدين شاه شخصا به مسجد آمده روحانيان را سرسلامت گفته سوگوارى را خاتمت ميبخشد .
و اين اول بار است كه ناصر الدين شاه بچنين كار اقدام كرده در يك مجلس عمومى مركب از چند هزار خلق مختلف كه در صحن و بام مسجد ازدحام دارند وارد ميگردد
ناصر الدين شاه بعد از سفر آخر اروپا از داخل شدن در مجامع و شامل گشتن بحوزههاى اجتماعى چندان تحاشى نمينمايد چنان كه گاهى براى رفتن به خانه بعضى از خانواده خود كه بيرون از عمارت سلطنت منزل دارند و يا براى رفتن به خانه بعضى از رؤساى مذهبى كه سالى يك مرتبه معمول است با كمال سادگى و يا معدودى مستحفظ آمدورفت مينمايد .
خلاصه رحلت ميرزاى شيرازى در عراق عرب و ايران تأثير شديد مىكند و البته بايد چنين باشد زيرا كه رؤساى روحانى مهم ديگر كه نسبت به اين رئيس اول در مرتبهء دوم واقع شده بودهاند و ما بين خودشان هم رقابتهائى وجود داشته در اين موقع براى احراز مقام اوليت كوشش مينمايند و هريك طرفدارانى دارند كه براى آنها كار روائى ميكنند .
خصوصا كه مسئله اعلميت در اين وقت از مهمترين مسائل روحانيت شمرده مىشود .
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 133
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٣٣