البته نظر بمناسبتهاى سنى و سوانح عمرى و اعتبارات خصوصى يكى بعد از ديگرى از روحانيان شهير تقدم جسته بيشتر محل توجه ميگردد بىآنكه مرجعيت عمومى يافته اعتبارات ميرزاى شيرازى را حاصل نمايد و حاج ميرزا حسين طهرانى در اينوقت مسنتر و مقدمتر از ديگران است .
و در ميان اصحاب ميرزاى شيرازى كسى كه براى پيروى نمودن از سياست او بيش از همه استعداد بروز ميدهد آخوند ملا محمد كاظم خراسانى است .
در ايران مدعيان اعلميت بيشتر در طهران وجود دارند تا در بلاد ديگر و در ميان مدعيان طهران از همه مصرتر حاج ميرزا حسن آشتيانى و بعد از او حاج شيخ فضل اللّه نورى است اگرچه مقام علم و فضل اين دو تن تا يك اندازه مسلميت دارد اما نه به آن حد كه دعوى اعلميت نمايند خصوصا كه در عالم ديانت و پرهيزگارى محل توجه عامه نميباشند با اين تفصيل اين دو عالم روحانى با جدوجهد شديد هريك در مقام خود ميكوشد كه قسمت مهمى از اعتبارات ميرزاى شيرازى را به خود تخصيص داده باشد اولى بمناسبتهائى كه اخيرا بعد از واقعه دخانيه با ميرزاى شيرازى حاصل نموده .
و دومى بمناسبت اينكه از خواص اصحاب ميرزاى مرحوم بوده است .
بالجمله بلندپروازيهاى بىاندازه اين دو شخص براى رسيدن مقامات عالى به زودى بواسطه سنگى كه ناگهان از دست غيب ببالهاى گشوده آراسته آنها خورده خاتمه مييابد و ايشان را جاى خود مينشاند .
شرح واقعه آنكه اوراقى بطور شبنامه هفتگى در طهران توسط پست شهرى كه تازه ايجاد گشته توسط اشخاص مجهول بطور خفا منتشر مىشود شبنامهاى مزبور مشتمل است بر سوانح عمرى حاج ميرزا حسن و حاج شيخ فضل اللّه با تذكر دادن رفتارهائى را كه به نظر نويسندگان غير متناسب با رتبه روحانيت از آنها صادر شده است .
بديهى است اين كار بدست هركس مىشود بىموافقت همكارهاى اين دو شخص كه نميخواهند آنها تقدم بجويند نميباشد .
چند ماه كاغذپرانى مزبور بر ضد اين دو رئيس روحانى دوام مىكند و هردفعه كه صادر مىشود بر اعتراضات خود افزوده بيشتر موجب تشتت افكار ميگردد .
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 135
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٣٥