مانده بدون واهمه و تقيّه در چادر حاجى على آقا حمله دار فرش انداختند روضهخوانى « 1 » شد . در ميان حجاج روضهخوان از اهل هر شهر بود در چنان مكان مقدسى همه احرام بسته در درگاه خداوند كه عرفات جاى دعا كردن است خداوند عالم به نظر رحمت در عرفات به حجاج نظر نموده و گناه ايشان را امر زد . ملاحظه كن تعزيهدارى حضرت سيد الشهدا عليه السلام چه قسم در آنجا با خلوص نيت مىشود و گمان ندارم كه آنجور تعزيهدارى در روى زمين بوده باشد و اوّل اعمال حج كه از وقت ظهر روز عرفه است تا غروب تمام مشغول دعا و نماز مناجات خداوند عالم از همه قبول فرمايد و روز عرفه را سنّىها عيد نمودند پيش از ظهر نماز ظهر خواندند و حال آنكه هرعمل بايد در موقع باشد و هرقرار كه فرمودهاند بىكموزياد بجا آورده باشند .
در خصوص مخالفين حديثى روايت شده كه در يوم عاشورا بعد از شهادت آن حضرت منادى ميان آسمان و زمين ندا كرد كه خداوند عالم توفيق دو عيد را به اين قوم قسمت نفرمايد و از ثواب عيدين بىبهره مانند . اين است كه جهت نفرين آن منادى كه جبرئيل است يا ديگر مخالفين از اعمال عيدين بىبهره هستند . بعد از غروب از عرفات كوچ نموده روانه مشعر الحرام شديم و سنّىها نه در عرفه اعمالشان درست شد نه در مشعر نه در منا ، همه اعمال را يك روز پيش از وقت نمودند ، در ماه مبارك در عليّه بودم عيد فطر را يك روز پيشتر نمودند همين جهت است كه به آنها ثواب عيد نرسيد ، و بعد از طلوع آفتاب روانه منا شده به چادرآمديم و رمى جمره نموده قربانى گوسفند نموده از اعمال فارغ شديم و از منا فردايش به مكه آمده باز طواف نموده و سعى صفا مروه نموده دوباره برگشتيم به منا و شب در منا آتشبازى خيلى بود .
قونسول ايران مهمانى نموده بعد از آتشبازى و غريب چيزها درست كرده بودند بعد از صرف شام آمديم و همه مخالفين آن روز تمام رفتند به مكّه و 12 ماه باز به مكّه آمده در منزل آمديم و آن سال سلامت بود ناخوشى نشد و در عيد غدير در مسجد الحرام مشغول دعا و زيارت شديم و اوّل اهل تسنّن رفتند و 22 ماه اذن دادند حجّاج ايران برود و در مكّه معظمه يك روز در مسجد الحرام بودم و آن روزها از متعصّبين عامه اذيّت مىكردند به ايرانىها . ديدم دو نفر دهاتى
هامش
( 1 ) . در اصل : روضهخانى .