لكن بعضى « 1 » مفسران گفتهاند : معناى آيه اين است كه گناهان سرانجام ، گنهكاران را به كفر و تكذيب و استهزاء آيات الهى كشايند ، امّا معناى اوّل با سياق كه در مقام انذار و بصيرت و عبرت است ، سازگارتر مىباشد .
( 11 )
( اللَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ )
: ( خدا خلقت را آغاز كرده و سپس آن را باز مىگرداند و آنگاه بسوى او باز گردانده مىشويد )
يعنى آغاز و انجام خلقت بدست خداست و همه مخلوقات در نهايت براى مجازات و حسابرسى بسوى او باز گردانده مىشوند .
( 12 )
( وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ )
: ( و روزى كه قيامت برپا شود گنه كاران مأيوس مىشوند )
( 13 )
( وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ مِنْ شُرَكائِهِمْ شُفَعاءُ وَ كانُوا بِشُرَكائِهِمْ كافِرِينَ )
: ( و هيچ يك از شركاى فرضيشان برايشان شفيع نخواهد بود و خودشان به شركايشان كفر مىورزند )
يعنى پس از برپايى قيامت و بازگشت خلائق بسوى خدا گنهكاران از رحمت خدا نااميد و مأيوس خواهند بود و همين امر منشاء شقاوت و بدبختى آنهاست و در آن روز مىبينند كه بواسطهء اعمالى كه از ايشان صادر شده دچار خسارت و زيان ابدى گشتهاند .
و در آن زمان آنها ، هم از اعمال خودشان مأيوسند و هم از شفاعت آلههها و معبودهايى كه آنها را در دنيا شريك خدا گرفته بودند و به اميد شفاعتشان آنها را مىپرستيدند ، مأيوس خواهند شد و در آن روز عبادت بتها را پنهان نموده و انكار خواهند كرد .
( 14 )
( وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ )
: ( و روزى كه قيامت برپا شود در آن روز گروهها از يكديگر متمايز و پراكنده مىشوند )
( 15 )
( فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ )
: ( و امّا آنان كه ايمان آوردند و عمل شايسته انجام دادند ، در باغ و بهشتى شاد و مسرورند )
( 16 )
( وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ فَأُولئِكَ فِي الْعَذابِ
هامش
( 1 ) . تفسير روح المعانى ، ج 21 .