هيچ يك از خطاهاى خود را نمىتوانند حمل كنند و يقينا دروغ مىگويند )
مراد از ( الذين كفروا ) مشركان مكّه هستند كه ابتداء به اسلام كافر شدند . و مراد از ( الذين آمنوا ) مؤمنان صدر اسلام هستند .
ظاهرا كفار مكه به منظور دلجويى از مؤمنان به آنان گفتهاند ، اگر شما به راه شرك باز گرديد و از ما پيروى كنيد اگر هم خطايى متوجّه شما شود ما اين خطا را به گردن مىگيريم و گناه شما به گردن ما !
در حالى كه اين سخن آنها باطل است چون اگر پيروى از شرك خطا باشد ، اين خطا نزد خدا محفوظ بوده و روزى به صاحبش باز مىگردد ، و انتقال آن از عهده مرتكب آن به عهدهء ديگرى محتاج به اذن خداست و او هرگز چنين اذنى نداده بلكه صريحا مىفرمايد : آنها نمىتوانند هيچ يك از خطاهاى ايشان را به گردن بگيرند و براستى در اين ادّعايشان دروغگو هستند همچنانكه مىفرمايد :
( وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى )
« 1 » هيچ حاملى نمىتواند بار ديگرى را به دوش بكشد )
( 13 )
( وَ لَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَ أَثْقالًا مَعَ أَثْقالِهِمْ وَ لَيُسْئَلُنَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَمَّا كانُوا يَفْتَرُونَ )
: ( و بايد كه بارهاى خود را با وزر و سنگينى بار ديگران تحمل كنند و روز قيامت يقينا از افتراهايى كه زدهاند بازخواست خواهند شد )
يعنى كفّار نمىتوانند عين خطاهاى مؤمنان را حمل كنند ، چون خطاهاى هر كس به عهدهء خود اوست ، امّا آنها خطاهاى خود را باضافهء همانقدر وزر و و بال مؤمنينى كه بدست آنها كافر شدهاند ، دارند ، حمل خواهند كرد ، بدون اينكه چيزى از سنگينى بار گناه آن مؤمنان از دين برگشته ، كم شود و از آنجا كه آنها به اختيار خود دست از ايمان برداشتهاند چيزى از وزر و سنگينى گناهاشان كم نمىشود ، ولى به جهت آنكه كفّار خودشان گمراه بودهاند و موجب گمراهى عدّهاى از مؤمنان نيز گشتهاند ، بايد وزر خطاهاى آنها را همراه با خطاياى خود حمل كنند « 2 » و دو عذاب خواهند ديد يكى به
هامش
( 1 ) . سورهء انعام ، آيهء 164 .
( 2 ) . همچنانكه در سورهء نمل ، آيهء 25 ؛ مىفرمايد : بايد در قيامت همه بارهاى خود و بعضى از