( 72 )
( قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فِيهِ أَ فَلا تُبْصِرُونَ )
: ( بگو مرا خبر دهيد ، اگر خداوند روز را برايتان تا روز قيامت يكسره قرار مىداد ، چه معبودى غير او مىتوانست شب را برايتان بياورد تا در آن آرامش بيابيد ، پس آيا نمىبينيد ؟ )
از طرف ديگر اگر خداوند روز را دائمى قرار مىداد ، كداميك از معبودهاى فرضى مىتوانستند حكم او را نقض كنند و شب را بياورند تا در تاريكى آن آثار خستگى و تعب را زدوده و به آرامش برسيد ؟ پس آيا نمىبينيد و متذكّر نمىشويد ؟ يعنى نمىفهميد كه تنها معبود و مدبّر هستى خداى يكتاست ؟ و حال كه چنين است و ايشان بصيرت و شنوايى درك اين مطلب را ندارند ، افرادى كر و كور هستند .
( 73 )
( وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ )
: ( و از رحمت اوست كه شب و روز را برايتان جهت آرامش و طلب فضل و روزى ، قرار داد و جهت اينكه شايد شكر گزاريد )
اين آيه نتيجه و فرع دو آيه سابق است و مطلبى ثابت را بيان مىدارد كه هيچ معارضى براى آن نيست .
مىفرمايد قرار دادن شب به جهت آرامش و استراحت و نيز قرار دادن روز به جهت كسب و روزى و معاش كه فضل و عطيّهء خداست هر دو از آثار رحمت حق هستند و خداوند آنها را اينچنين آفريد تا شايد شما شكر بگزاريد . پس تكوين و آفرينش مانند سكون و تشريع مانند طلب فضل ، يعنى هدايت خلق به سوى شكر خالق ، همه از آثار رحمت او هستند .
( 74 )
( وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ )
: ( و روزى كه خداوند ندايشان مىكند كه آن شركائى كه براى من مىپنداشتيد ، كجا هستند ؟ )
يعنى در روز قيامت مشركان مورد خطاب الهى واقع مىشوند و خداوند مىفرمايد :
آن شركائى كه براى من تصوّر مىكرديد و آنها را به غير من مىپرستيديد كجا هستند تا شما را يارى و شفاعت كنند ؟ و در آن روز به غير خدا هيچ ياور و شفيعى نخواهد بود .