اين آيه و هفت آيهء بعد توضيح آيه قبلى و مضمون آن است كه پيروان هدايت را با پيروان هوى و هوس مقايسه مىكند . كه دستهء اوّل به وعدههايى كه خداوند از بهشت و مغفرت به ايشان داده ، مىرسند ، چون وعده خدا به حق است اما دستهء دوم كه فقط طالب زندگى دنيوى و متاع ناچيز آن بودهاند از اين وعدههاى حسن محروم هستند و در روز قيامت براى ديدن عذاب احضار مىشوند و خدايان دروغينشان هيچ نفعى برايشان نخواهند داشت . و با استفهامى انكارى مىفرمايد آيا اين دو گروه با هم يكسان هستند ؟
( 62 )
( وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ )
: ( روزى كه خداوند ندايشان مىكند و مىفرمايد : كجايند آن شركائى كه براى من مىپنداشتيد ؟ )
منظور از شركاء همان معبودهايى هستند كه مشركان در دنيا آنها را مىپرستيدند و بعضى از شئون خداى تعالى از قبيل پرستش و تدبير را به پندار خودشان به آنها نسبت داده بودند و مشركان كه در آن روز از خدا دور افتاده و بىيار و ياور هستند مورد خطاب الهى قرار مىگيرند و خداوند از ايشان مىپرسد كجايند آن شريكانى كه تصوّر مىكرديد ؟
( 63 )
( قالَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنا هؤُلاءِ الَّذِينَ أَغْوَيْنا أَغْوَيْناهُمْ كَما غَوَيْنا تَبَرَّأْنا إِلَيْكَ ما كانُوا إِيَّانا يَعْبُدُونَ )
: ( كسانى كه عذاب ما بر آنها حتمى شده ، در پاسخ مىگويند : پروردگار اينها هستند كه ما گمراهشان كرديم همچنانكه خودمان نيز گمراه بوديم ، پروردگارا اينك به درگاه تو از اينكه ما را مىپرستيدند بيزارى مىجوئيم )
يعنى در روز قيامت پيشوايان و ائمه ضلالت ( از قبيل فرعون و نمرود و ساير گردنكشان تاريخ ) كه خود را خداى مردم مىدانستند ، به مشركين اشاره مىكنند و مىگويند پروردگارا ما اينها را گمراه كرديم ، همانطور كه خودمان هم گمراه شديم ، يعنى اينها به اختيار خود گمراه شدند و ما آنها را مجبور به ضلالت نكرديم ، همچنانكه خود ما نيز به اختيار خود گمراه شديم و هيچ اجبار و اضطرارى در ميان نبود و ما نمىتوانستيم از اينها سلب اختيار كنيم به همين دليل هم ما به تمام معنا از مشركين بيزار هستيم و از عمل اينها تبرّى مىجوئيم چون شرك اينها به عهده خودشان است و نسبتى با