حق غفلت ورزيده و اعراض مىكنيد ؟
( 70 )
( وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا )
: ( و به تحقيق فرزندان آدم را گرامى داشتيم و آنها را بر مركبهاى دريايى و زمينى سوار كرديم و از هر غذاى پاكيزه به آنها روزى داديم و آنها را بر بسيارى از مخلوقات خود برترى داديم و چه برترى دادنى ! ) ، اين آيه در مقام امتنان و عتاب است كه چگونه بنى آدم را كرامت بخشيده و بواسطهء بخشيدن قوهء تعقّل و تميز حق از باطل و خير از شرّ ، آنها را بر ساير موجودات مزيّت و برترى داده و در درياها كشتيها و در خشكى حيوانات چهارپا را مسخّر آنها نموده تا به سوى مقاصد خود رهسپار شوند و در طلب فضل الهى برآيند كه اين امر از مصاديق تكريم الهيست و ايشان را به روزيهاى پاكيزهاى چون ميوهها و محصولات خوشآيند متنعّم كرده ، در واقع انسان را به مهمانى مثال مىزند كه به ضيافت پروردگارش دعوت شده و براى حضور او در اين ضيافت برايش مركب فرستاده و انواع ميوهها و غذاها را در اختيار او قرار دادهاند و اينها همه از مظاهر تكريم الهيست .
و در آخر مىفرمايد : ما آنها را بر بسيارى از مخلوقات خود برترى فراوانى دادهايم و چون با لفظ ( من ) كه مخصوص صاحبان عقول است به آنها اشاره شده شايد مراد از آن مخلوقات انواع حيوانات داراى شعور و جنيّان باشد .
از اين آيه دو نكته آشكار مىشود :
1 - دو كلمهء تفضيل و تكريم هر كدام اشاره به يك دسته از موهبتهاى الهى در خصوص انسان دارند ، تكريم انسان بواسطه اعطاء عقل است و تفضيل او بواسطه آن است كه آنچه به همهء موجودات داده شده انسانها از همهء آنها سهمى افزونتر در آن امر دارند و اين رويّه در خوراك ، پوشاك ، ازدواج و طريقه زندگى و رفتار اجتماعى و ساير شئون زندگى بشر جاريست .
2 - اين آيه ناظر به برترى انسان بر ساير موجودات مادّى است و چون ملائكه اصلا