عقيده و عملش صحيفه اعمالش بدست راستش داده شود ، او با حالتى شادمان و خشنود آن نامه را ديده و مىخواند و در خصوص جزاى اعمالش ابدا مورد ستم قرار نمىگيرد ، بلكه خداوند به طور تّام و كامل جزاى آنها را به ايشان خواهد داد و ( فتيل ) چنانچه گفته شد به معناى پوستهء نازكى ميان هستهء خرماست و وقتى مىفرمايد به اندازهء فتيلى مورد ستم واقع نمىشوند ، كنايه از آنست كه ابدا مورد ظلم قرار نمىگيرند .
( 72 )
( وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبِيلًا )
: ( و هر كس در اين دنيا نابينا باشد در آخرت نابيناتر و گمراهتر خواهد بود ) ، مراد از ( اعمى ) نابينايى ظاهرى نيست ، بلكه نداشتن بصيرت و ديده باطنى مورد نظر است .
مىفرمايد : هركس در اين حيات دنيوى ديدهء بصيرت نداشته و امام حق و راه حق را نشناسد ، چنين كسى در آخرت نيز گمراهتر و نابيناتر بوده و راهى بسوى آمرزش و سعادت و رستگارى نخواهد داشت .
[ آيهء ( 81 - 73 ) امر به رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم جهت تهجّد و بيان مقصود از دخول و خروج به صدق ]
( 73 )
( وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنا غَيْرَهُ وَ إِذاً لَاتَّخَذُوكَ خَلِيلًا )
: ( و نزديك بود تو را نسبت به آنچه به تو وحى كرديم بفريبند و غافل سازند و چيز ديگرى به ما نسبت دهى تا مشركان تو را دوست خود گيرند ) ، ( فتنه ) در اينجا به معناى فريفتن و برگرداندن است و خليل از ريشهء ( خلّت ) به معناى صداقت است .
و مراد از
( الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ )
قرآن است كه مشتمل بر معارف توحيدى و نفى شرك و اعمال صالحه مىباشد .
در روايات نقل شده كه مشركان از رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم خواستند كه دست از بدگويى به خدايان آنها بردارد و غلامان و كنيزان آنها را كه مسلمان شده بودند از خود براند ، اين آيات نازل شد تا پيامبر را از نزديكى به تمايلات آنها بر حذر بدارد و خطاب به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم مىفرمايد كه مشركين نزديك بود كه تو را بلغزانند و تو را از آنچه به تو وحى نموديم منحرف سازند تا تو اعمالى مخالف قرآن در پيش بگيرى و بدين وسيله به ما افترا بزنى و روش اختلاف طبقاتى را عمل خداپسندانه جلوه دهى و آنها به تو گفتند : اگر چنين كنى و افراد فقير و پست را از خود برانى ، ما با تو رفاقت مىكنيم و تو را از خود