وجودشان غير مادّيست ، لذا در اين آيه اشارتى بر برترى انسان بر ملائكه وجود ندارد « 1 » و فقط دلالت مىنمايد كه انسان به حسب وجود مادّيش از حيوان و جّن برترى دارد .
( 71 )
( يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولئِكَ يَقْرَؤُنَ كِتابَهُمْ وَ لا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا )
: ( به ياد آور روزى كه هر قومى را با كتاب و رهبرشان دعوت كنيم ، پس هر كس كتابش به دست راستش داده شود ، آنان نامه عملشان را قرائت مىكنند و ابدا مورد ستم واقع نمىشوند ) ، مراد از ( يوم ) روز قيامت است و ( امام ) يعنى مقتداء و پيشوا « 2 » و خداوند كسانى را كه بشر را به امر خدا هدايت مىكنند به اين نام ناميده « 3 » ، و افرادى را كه رهبر گمراهانند ائمه كفر خوانده است « 4 » ، همچنين كتابهاى آسمانى را نيز امام ناميده است « 5 » ، و در قرآن لوح محفوظ نيز امام ناميده شده « 6 » .
امّا از آنجا كه در اين آيه امام به مردم نسبت داده شده ( امامهم ) معلوم مىشود كه مراد از امام هر قوم ، همان اشخاصى هستند كه آن قوم به آنها اقتداء كرده و در راه حق يا باطل از آنها پيروى نمودهاند ، به هر جهت مىفرمايد : در روز قيامت هر طائفهاى با مقتدايشان در محضر الهى خوانده مىشوند ، در آن زمان هر كس كه به جهت صلاحيّت
هامش
( 1 ) . البته طبق نظر شيعيان و بعضى از اهل سنّت ، انسان از ملائك برتر است و دليل آن اين است كه ملك اصلا اختيار بر انجام معصيّت ندارد ، امّا انسان مؤمن كه در عين توانايى انجام معصيّت از انجام آن خوددارى مىنمايد و خدا را اطاعت مىكند البته از ملك برتر است و آياتى كه در آن خداوند ملائكه را امر بر سجده نمودن به آدم مىنمايند هم اين مطلب را تأييد مىكنند ، ( مترجم ) .
( 2 ) .( إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً )، ( و تو را به پيشوايى خلق برگزيدم ) ، سورهء بقره ، آيهء 124 .
( 3 ) .( وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا )، ( و آنها را پيشوايانى ساختيم تا خلق را به امر ما هدايت كنند ) ، سورهء انبياء ، آيهء 73 .
( 4 ) .( فَقاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ )، ( پس با پيشوايان كفر قتال كنيد ) ، سورهء توبه ، آيهء 12 .
( 5 )( وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً )، ( و قبل از آن كتاب موسى و كه پيشوا و سبب رحمت بود ) ، سورهء هود ، آيهء 17 .
( 6 ) .( وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ )، ( هر چيز را در امام مبين شمارش كردهايم ) ، سورهء يس ، آيهء 12 .