به سوى خدا توجّه كنند و با رجوع و به ياد آوردن حقايقى كه در فطرتشان نهفته ، يعنى ادّلهاى كه همه دلالت بر توحيد خدا و صفات و اسماء حسناى الهى كنند ، به او ايمان آورند و نيز كسانى كه با قول و عمل صالحى كه ستايش و ثناى الهى را برساند ، قصد سپاسگزارى در برابر نعمتهاى جميل او را دارند « 1 » .
[ آيهء ( 77 - 63 ) بيان صفات مؤمنين و ذكر دعاى آنها به درگاه پروردگار ]
( 63 )
( وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً )
: ( بندگان خداى رحمان كسانى هستند كه با تواضح و وقار در روى زمين راه مىروند و زمانيكه جاهلان آنها را مخاطب قرار مىدهند ، فقط زبان به سلام مىگشايند )
در مقابله با وضع كفّار كه در برابر پروردگارشان استكبار مىورزند ، اينك به وضع مؤمنان مىپردازد و مىفرمايد اينها كسانى هستند كه هم نسبت به خداى متعال تواضع و بندگى مىنمايند و هم روش سلوك و زندگى آنها در برابر مردم آميخته با تواضع و فروتنى است و تكبّر و فخر فروشى ندارند ، البته تذلّل آنها در برابر مؤمنين است ، نه در برابر دشمنان خدا و كفّار كه براى خود يك نوع عزّت و اقتدار توهّم مىكنند .
و صفت ديگر مؤمنان اين است كه وقتى از جاهلان حركت ناپسندى مشاهده مىكنند و يا سخنان نامربوط و ناروايى مىشنوند ، پاسخى سالم و عارى از لغو و گناه به ايشان مىدهند و جهل آنها را ، با جهل مقابله نمىكنند .
( 64 )
( وَ الَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِياماً )
: ( و كسانى كه شب را با سجده و نماز براى پروردگارشان به صبح مىرسانند )
صفت ديگر مؤمنان اين است كه شب را در حالى درك مىكنند كه براى پروردگارشان سجده كنند و قيام مىنمايند . يعنى شب را با عبادت و نماز به صبح مىآورند كه مراد ، تهجّد و نافله شب مىباشد .
هامش
( 1 ) . از امام باقر عليه السّلام سؤال شد ، قضاى نماز شب در كجاى قرآن آمده ؟ حضرت اين آيه را قرائت فرمودند . ( مصحح )