نمىدانيم و در ادامه براى پافشارى بر استكبار و عناد و از روى استهزاء و ريشخند خطاب به رسولخدا گفتند : آيا ما به چيزى سجده كنيم كه تو به ما دستور مىدهى ؟ ! مگر تو كيستى كه ما از دستورات تو اطاعت كنيم ؟ و با اين عمل و گفتار استكبار آميز ، نفرتشان افزوده مىشود .
( 61 )
( تَبارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ جَعَلَ فِيها سِراجاً وَ قَمَراً مُنِيراً )
:
( بزرگ و پر بركت است آنكه در آسمانها بر جهايى نهاد و در آن چراغ و ماهى روشن پديد آورد )
مراد از ( بروج ) منازل آفتاب و ماه و يا ستارگانى است كه در آن منازل قرار دارند و مراد از ( سراج ) خورشيد است چون در سورهء نوح آفتاب را سراج خوانده
( وَ جَعَلَ الشَّمْسَ سِراجاً )
« 1 » و خورشيد ستارهاى درخشان در مركز منظومهء شمسى است كه از ذات خود تشعشع مىنمايد و نورش را از ستارهء ديگرى نمىگيرد .
ولى ماه از خود نورى ندارد ، بلكه نور خورشيد را منعكس مىكند و اين حقيقت را قرآن قرنها قبل از آنكه علم بشر آن را دريابد ، تذّكر داده است و آيه در مقام صحبت از عزّت و استغناى الهى است و مىخواهد بفرمايد ، مشركين با اين اعراض و استهزاءيشان نه خدا را عاجز مىكنند و نه قادرند از ملك و سلطنت او بيرون روند .
( 62 )
( وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً )
:
( اوست كه شب و روز را جانشين يكديگر قرار داد ، براى آنكس كه بخواهد اندرز گيرد يا بخواهد سپاسگزارى نمايد ) « 2 »
مىفرمايد او خدايى است كه روز و شب را به گونهاى قرار داد كه هر يك جانشين ديگرى شوند اما شب و روز ، تنها براى كسانى به اين صورت آفريده شدهاند كه بخواهند
هامش
( 1 ) . سورهء نوح ، آيهء 16 .
( 2 ) . در تفسير مجمع البيان عبارت ( يذّكّر ) را ناظر بر نمازهاى واجب و( أَرادَ شُكُوراً )را ناظر بر نمازهاى مستحبّى دانسته است . و در كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 1 از امام صادق روايت شده كه فرمود : هر چه در شب از تو فوت شد قضايش را در روز بجا بياور و آنگاه اين آيه را تلاوت فرمودند . ( مترجم )